Soŋǧy jyldary Qazaqstan mädeniet salasyn eldıŋ strategiialyq damuynyŋ maŋyzdy baǧyty retınde aiqyndap keledı. Bügınde memleket tek ekonomikalyq nemese tehnologiialyq jaŋǧyruǧa ǧana emes, qoǧamnyŋ ruhani damuyna, ūlttyq qūndylyqtardy saqtauǧa jäne mädeni mūrany zamanaui formatta därıpteuge erekşe nazar audaryp otyr.
Teatrlar men mädeni nysandardy jaŋǧyrtu, jaŋa şyǧarmaşylyq keŋıstıkter aşu, kıtap oqu mädenietın damytu, sifrlyq kıtaphana platformalaryn ıske qosu sekıldı bastamalar osynyŋ aiqyn dälelı.
Qazırgı taŋda mädeniet Qazaqstannyŋ halyqaralyq bedelın qalyptastyratyn maŋyzdy qūraldardyŋ bırıne ainalyp keledı. Qazaq önerpazdarynyŋ älemdık sahnalarda öner körsetuı, ūlttyq mädeniettıŋ halyqaralyq festivalder men ırı forumdarda keŋınen nasihattaluy elımızdıŋ ruhani äleuetın tanytyp qana qoimai, onyŋ zamanaui kelbetın de aişyqtai tüsude. Öner arqyly eldıŋ ışkı ruhani quaty, ūlttyq bolmysy men mädeni tereŋdıgı körınıs tabady.
Bügın mädeniet jäne öner qyzmetkerlerın marapattau räsımınde söz söilegen Memleket basşysy Qasym-Jomart Toqaev mädeniettıŋ ūlttyŋ ruhani tıregı ekenın atap ötıp, būl salaǧa memleket tarapynan jan-jaqty qoldau jalǧasatynyn mälımdedı. Prezident teatrlardy damytu, jaŋa mädeni nysandar salu, kıtap oqu mädenietın qoldau jäne «oqityn ūlt» qaǧidatyn nyǧaitu mäselelerıne erekşe toqtaldy.
Osy taqyryp töŋıregınde pıkır bıldırgen Qazaq ūlttyq öner universitetındegı «Fortepiano jäne organ» kafedrasynyŋ aǧa oqytuşysy Saltanat Abilhanova Qazaqstandaǧy mädeni saiasattyŋ qazırgı baǧytyna joǧary baǧa berıp, önerge körsetılıp otyrǧan qoldau eldıŋ halyqaralyq imidjın nyǧaitumen qatar, qoǧamnyŋ ruhani damuyna da ülken serpın beretının aitty. Onyŋ sözınşe, şynaiy öner adam janyna äser etıp, ūlttyq sana men ruhani qūndylyqtardy qalyptastyruda airyqşa röl atqarady.
- Bügın mädeniet qyzmetkerlerın qūttyqtaǧan Prezident Qasym-Jomart Toqaev mädeniet – halyqtyŋ ūlttyq bolmysy men ruhaniiatynyŋ negızı ekenın aityp, memleket öner, ädebiet, teatr jäne tarihi mūra salalaryn jan-jaqty qoldaudy jalǧastyratynyn mälımdedı. Sızdıŋ oiyŋyzşa, Qazaqstannyŋ qazırgı mädeni saiasaty qandai deŋgeide jäne onyŋ eldıŋ zamanaui kelbetın qalyptastyrudaǧy maŋyzy qandai?
- Menıŋ oiymşa, bügıngı taŋda qazaq önerı biık beleske köterıldı. Otandyq muzykanttarymyz, solisterımız ben önerpazdarymyz halyqaralyq deŋgeidegı ülken sahnalarda öner körsetıp, el abyroiyn asqaqtatyp jür. Orkestrlerımız ben jeke oryndauşylarymyzdyŋ şeteldık körermender men mamandar tarapynan joǧary baǧalanuy — qazaq önerınıŋ käsıbi deŋgeiınıŋ aiqyn körınısı. Būl tek öner salasynyŋ jetıstıgı ǧana emes, sonymen qatar elımızdıŋ ruhani damuy men mädeni bedelınıŋ körsetkışı. Äsırese bügın Memleket basşysynyŋ qolynan marapat alu bız üşın ülken qūrmet ärı zor jauapkerşılık boldy. Mūndai joǧary baǧa öner adamdaryna şabyt berıp, jaŋa belesterdı baǧyndyruǧa, şyǧarmaşylyq ızdenıstı odan ärı damytuǧa yntalandyrady.
Bügıngı saltanatty sät erekşe äser qaldyrdy. Barlyǧy joǧary deŋgeide ūiymdastyrylyp, jürekke jylulyq syilady. Būl kün bız üşın ūmytylmas, quanyşy men maqtanyşy mol erekşe künderdıŋ bırı boldy.
- Bügın Prezident «oqityn ūltty» qalyptastyru Qazaqstannyŋ bolaşaǧyna qatysty maŋyzdy mäsele ekenın atap ötıp, Ūlttyq sifrlyq kıtaphana platformasynyŋ ıske qosylatynyn jäne kıtap oqudy qoldauǧa baǧyttalǧan jaŋa şaralar qabyldanatynyn mälımdedı. Sifrlandyru men jasandy intellekt däuırınde mūnyŋ maŋyzy qandai?
- Men būl bastamany öte dūrys dep esepteimın. Kıtap oqityn ūlt - sanaly ärı ruhani bai ūlt. Sondyqtan kıtap mädenietın damytu, äsırese ony sifrlandyru arqyly köpşılıkke qoljetımdı etu - öte maŋyzdy qadam.
Bügınde balalar kıtap oqyp, jan-jaqty damuy kerek. Olardyŋ özındık dünietanymy, ömırge degen közqarasy jäne jeke pıkırı qalyptasuy qajet. Al mūnyŋ bärıne kıtap ülken äser etedı. Kıtap oqu arqyly bala tek bılım alyp qana qoimai, ruhani tūrǧydan da tolysady. Kıtaptaǧy tereŋ oi men qūndy aqparat adamnyŋ ışkı jan düniesın baiytyp, oi-örısın keŋeitedı.
Özımız de bala künımızde köp kıtap oqyp östık. Ata-anamyz ünemı kıtap satyp alyp beretın. Üiımızde kıtapqa toly ülken söreler bolatyn. Sondyqtan kıtap oquǧa degen qyzyǧuşylyq bızge kışkentaiymyzdan sıŋdı dep oilaimyn.
Sol sebeptı kıtaptardy sifrlandyru, kıtap oqu mädenietın nasihattau oryndy ärı qajettı bastama. Men būl pıkırmen tolyqtai kelısemın.
- Bügın Prezident memleket mädeniet salasyn qoldaudy jalǧastyryp, jaŋa nysandar salu, teatrlardy jaŋǧyrtu jäne öner qairatkerlerıne qoldau körsetu jūmystary küşeietının aitty. Atap aitqanda, Qasym-Jomart Toqaevtyŋ bastamasymen elımızde «Asyl mūra» syilyǧy taǧaiyndalmaq. Mūndai mädeni investisiialar Qazaqstannyŋ halyqaralyq imidjıne qalai äser etedı?
- Memleket basşysynyŋ öner salasyna körsetıp otyrǧan qoldauy öte maŋyzdy dep esepteimın. Prezidenttıŋ mädeniet qyzmetkerlerın qoldap, teatr önerınıŋ odan ärı damuyna köŋıl böluı - el ruhaniiatyna jasalǧan ülken qamqorlyq. Äsırese aldaǧy uaqytta jaŋa teatrlardyŋ salynatyny turaly aitylǧany bız üşın ülken quanyş ärı zor ümıt syilaidy. Jalpy, eldegı öner men bılımnıŋ joǧary deŋgeide boluy memlekettıŋ eŋ basty vizittık kartalarynyŋ bırı. Öitkenı älem kez kelgen eldı eŋ aldymen onyŋ mädenietı men ruhani deŋgeiı arqyly tanidy. Sondyqtan önerdıŋ biık deŋgeide damuy el imidjınıŋ qalyptasuyna tıkelei äser etetın maŋyzdy faktor. Būl jai ǧana mädeni salany qoldau emes, qoǧamǧa asa qajet ruhani qūndylyqtarǧa jasalǧan ülken ekpın dep oilaimyn.
Önerdıŋ adam janyna äserı erekşe. Mysaly, adamdar konsertke kelıp, erekşe emosiia alyp qaitady. Teatrdaǧy qoiylymdar turaly aitpaǧannyŋ özınde, özım organist retınde konsertterıme kelgen körermenderdıŋ äserın jiı köremın. Keibırı muzyka arqyly jan düniesınıŋ tazarǧanyn aitsa, endı bırı Jaratuşymen ruhani ündestık sezıngenın jetkızedı. Al taǧy bıreuler ömırdıŋ maŋyzdy qūndylyqtary turaly tereŋ oiǧa batatynyn aitady.
Öitkenı şynaiy öner adamnyŋ jan düniesındegı eŋ näzık ärı biık sezımderdı qozǧai alady. Öner arqyly adamdar meiırım, jylulyq, jaqsylyq, mahabbat sekıldı ömırdegı eŋ maŋyzdy qūndylyqtardy tereŋırek sezınedı. Konsertten keiın körermenderdıŋ kelıp, öz äserlerımen bölısetını de - önerdıŋ adamǧa qanşalyqty yqpal etetınınıŋ aiqyn dälelı.
Sondyqtan elımızde öner adamdaryna osyndai joǧary deŋgeide qoldau körsetılıp otyrǧany öte maŋyzdy dep esepteimın. Būl mädeniettı qadırleitın, ruhaniiatqa män beretın eldıŋ aiqyn körınısı ärı Qazaqstannyŋ abyroiyn tanytatyn ülken qūndylyq.
- Bügınde mädeniet Qazaqstannyŋ älemdık arenadaǧy jaŋa ärı tanymal kelbetınıŋ negızgı tırekterınıŋ bırıne ainalyp keledı dep aituǧa bola ma?
- Menıŋ oiymşa, mūndai mädeni investisiialar Qazaqstannyŋ halyqaralyq arenadaǧy bedelın aitarlyqtai arttyrady. Öitkenı öner men mädeniet - kez kelgen memlekettıŋ ruhani kelbetın tanytatyn maŋyzdy sala. Sondyqtan būl baǧyttaǧy qoldau elımızdıŋ älem aldyndaǧy abyroiyna oŋ äser etedı dep esepteimın.
Äsırese Memleket basşysynyŋ öner adamdaryna, teatrlarǧa jäne jalpy mädeniet salasyna körsetıp otyrǧan qoldauy öte maŋyzdy. Būl önerge degen şynaiy janaşyrlyqtyŋ belgısı. Bügın bız aldaǧy uaqytta jaŋa teatrlar salynatynyn estıdık. Mūnyŋ özı mädeniet salasynyŋ damuyna degen ülken ümıt syilaidy ärı elımızdıŋ bolaşaǧyna degen senımdı arttyrady.
Şyn mänınde, mūndai bastamalardyŋ maŋyzy zor. Bügıngı kezdesuden men özım üşın köptegen jaŋa mälımet aldym, erekşe äser aldym. Sondyqtan būl kün men üşın öte maŋyzdy ärı este qalarlyq sätterdıŋ bırı boldy.
