Foto: plantarium
Almatylyqtarǧa tauda güldep jatqan qauıptı ösımdık — küimesgül turaly eskertu jasaldy. Äleumettık jelı qoldanuşylary būl ösımdıkke tiıp ketken jaǧdaida terını qatty küidırıp alu qaupı baryn aityp jatyr, dep habarlaidy “Adyrna” ūlttyq poratly Tengri Travel-ge sıltep.
Talqylauǧa Almaty tūrǧynynyŋ jazbasy sebep boldy. Onyŋ aituynşa, qazır tauda ädemı körınetın, bıraq uly küimesgül belsendı güldep tūr.
"Himiialyq küiık alu öte oŋai. Alǧaşynda eşteŋe baiqalmaidy, bıraq kelesı künı terı qyzaryp, küldırei bastaidy. Sondyqtan ösımdıkke jaqyndamaǧan dūrys", – dedı ol.
Ile-Alatau memlekettık ūlttyq tabiǧi parkınıŋ mamandary būl aqparatty rastady. Olardyŋ mälımetınşe, park aumaǧynda jıŋışke japyraqty küimesgül (Dictamnus angustifolius) keŋ taralǧan jäne onyŋ güldeu kezeŋı mamyr-mausym ailaryna säikes keledı.
Mamandardyŋ aituynşa, ösımdık qūramyndaǧy efir mailary kün säulesımen ärekettesken kezde fotodermatit tudyryp, terını küidıruı mümkın. Äsırese ösımdıkke tigennen keiın kün astynda jüru qauıptı.
Al tynys alu joldarynyŋ zaqymdanuy turaly aqparat tolyq däleldenbegen. Degenmen mamandar ösımdıkke qol tigızbeuge jäne iısın jaqynnan iıskemeuge keŋes beredı.
Ǧalymdardyŋ sözınşe, küimesgül qūramyndaǧy ūşpa mailardyŋ köptıgınen onyŋ maŋynda ot tūtatsa, jalyn lap ete qaluy mümkın. Alaida ösımdıktıŋ özı janbaidy. Halyq arasynda "küimesgül" atauy da osy erekşelıgıne bailanysty şyqqan.
Ūlttyq park kelesı qauıpsızdık erejelerın saqtauǧa şaqyrdy:
• jabaiy ösımdıkterdı ūstamau;
• belgısız ösımdıkterge jaqyndamau;
• tauda tek belgılengen marşruttarmen jüru;
• qauıpsızdık talaptaryn saqtau.
Mamandar tıptı ädemı körınetın tau ösımdıkterınıŋ de qauıptı boluy mümkın ekenın eskertedı.
