Kündelıktı qalada jolauşy tasymaldaityn jürgızuşı tek kölık jürgızetın adam emes. Ol jüzdegen, myŋdaǧan adamnyŋ qauıpsızdıgıne de jauap beredı. Özgenıŋ qūqyǧyna janaşyr ol öz qūqyqtary bar ekenın de aitady. Bıraq sol qūqyq qanşalyqty qorǧalǧan?
Taŋǧy törtte oianyp, qala älı ūiqy qūşaǧynda jatqanda jūmysqa qamdanu – Erbolat Omarov üşın ondaǧan jyl boiy qalyptasqan ömır salty. Bügınde ol – Almaty oblysy Qarasai audanyndaǧy Jalpaqsai auylynan Bauyrjan Momyşūly metro stansiiasyna deiın qatynaityn №78 baǧyttaǧy avtobustyŋ jürgızuşısı.
Jolauşylardy dıttegen jerıne aman jetkızudı basty mındetı sanaityn jürgızuşı qoǧamdyq kölık salasynda otyz jylǧa juyq eŋbek etıp keledı.
Jetısu oblysy Sarqan audanynyŋ Qaraböget auylynda düniege kelgen Erbolat Omarovtyŋ eŋbek joly qoǧamdyq kölıkpen emes, veterinariia salasymen bastalǧan.
– Taldyqorǧan agrarlyq-tehnologiialyq kolledjın «Veterinariia» mamandyǧy boiynşa tämamdadym. Oqudy bıtırgennen keiın alty jyl auylda mal därıgerı bolyp jūmys ıstedım. Ol kezde auyl şaruaşylyǧynyŋ jaǧdaiy mülde basqa edı. Keiın toqsanynşy jyldardaǧy toqyrau kezeŋı bastaldy. Mal basy azaiyp, salada jūmys ısteu qiyndai tüstı. Otbasymdy asyrau üşın basqa käsıp ızdeuge tura keldı. Söitıp jürgızuşılıkke bet būrdym,- deidı ol.
Eŋbek adamy 1996 jyly Jansügırov audanyna qonys audaryp, naubaihananyŋ avtobusyn jürgızgen. Jūmysşylardy tasymaldaumen ainalysqan ol üş jyldan keiın Almatyǧa qonys audarǧan. Alǧaşynda KAVZ avtobusyn tızgındese, 2000 jyldan bastap qala köşelerıne jaŋadan kelgen oŋtüstıkkoreialyq Daewoo avtobustaryn jürgıze bastaǧan. Sol kezden berı qoǧamdyq kölık salasynan qol üzbegen.
– Äuelı №37, keiın №166 baǧyttarynda jūmys ıstedım. Sodan berı qoǧamdyq kölıktıŋ rölınde kelemın. Baiqasam, arada otyz jylǧa juyq uaqyt ötıp ketıptı, - deidı jürgızuşı.
Qoǧamdyq kölık jürgızuşısınıŋ jūmysy syrt közge oŋai körıngenımen, onyŋ artynda ülken jauapkerşılık jatyr. Erbolat myrzanyŋ jūmys künı taŋmen talasa oianudan bastalady.
– Auyspaly jūmys kestesımen eŋbek etemız. Taŋǧy saǧat törtte oianamyn. Daiyndalyp, avtoparkke baramyn. Saǧat 5:30-da baǧytqa şyǧuymyz kerek. Keide kezekşı bolǧan jaǧdaida tüngı 23:00-ge deiın jūmys ısteimız. Avtoparkke jetudıŋ özıne 30-40 minut uaqyt ketedı. Sondyqtan būl jūmysta tärtıp pen jauapkerşılık bırınşı orynda tūrady,- deidı ol.
Aituynşa, qoǧamdyq kölık jürgızuşısı tek avtobus jürgızıp qana qoimaidy. Ol jüzdegen adamnyŋ qauıpsızdıgıne jauap beredı.
– Rölge otyrǧan adam bır sätke de bosaŋsuǧa bolmaidy. Qalada keptelıs köp, qozǧalys qarqyndy. Bır jürgızuşınıŋ qatelıgı ondaǧan adamnyŋ ömırıne qauıp töndıruı mümkın. Sondyqtan är sekund saiyn joldy baqylap otyrasyŋ. Bızdıŋ eŋ basty mındetımız – jolauşylardy aman-esen dıttegen jerıne jetkızu. Osy jyldar ışınde azdap psiholog bolyp kettım desem de bolady. Avtobusqa kırgen adamnyŋ türıne qarap-aq köŋıl küiın şamalai alamyn. Bıreuı jūmysynan şarşap keledı, bıreuı asyǧyp jüredı, endı bırı ömırındegı qiyndyqtardy oilap otyrǧanyn baiqatpai tūra almaidy. Künıne jüzdegen jolauşyny körgen soŋ adamdardy tüsıne bastaisyŋ,- deidı ol.
Jürgızuşınıŋ sözınşe, qoǧamdyq kölık salasynda psihologiialyq tūraqtylyq erekşe maŋyzdy.
– Keibır jolauşy aşuly keledı, keide orynsyz söz aityp ketetınderı de kezdesedı. Ondai jaǧdaida daulasuǧa bolmaidy. Sabyr saqtap, jaǧdaidy uşyqtyrmau kerek. Jürgızuşınıŋ psihologiialyq daiyndyǧy myqty, küizelıske tözımdı boluy öte maŋyzdy. Öitkenı künı boiy san türlı mınezdegı adammen jūmys ısteisıŋ, - deidı täjıribelı maman.
Erbolat Omarov eŋbek jolynyŋ basym bölıgın konduktormen bırge ötkızgen.
– Şamamen 16 jyl konduktormen jūmys ıstedım. Ol kezde jürgızuşınıŋ jūmysy bırşama jeŋıl bolatyn. Konduktor jolauşylarmen jūmys ıstedı, tölem mäselesın qadaǧalady, tärtıpke qarady. Qazır olardyŋ mındetınıŋ bıraz bölıgı jürgızuşılerge jüktelgen. Sondyqtan rölde otyryp qana qoimai, salondaǧy jaǧdaidy da nazardan tys qaldyrmauǧa tyrysamyz,- deidı ol.
30 jyl boiy Almaty köşelerınde jolauşy tasyǧan jürgızuşı qalanyŋ qalai özgergenın öz közımen körgen.
– Almaty būrynǧydan äldeqaida ülkeiıp kettı. Jaŋa yqşamaudandar, tūrǧyn üi keşenderı köptep salynyp jatyr. Qala halqy köbeidı. Halyqtyŋ äleumettık jaǧdaiy da jaqsardy, jeke kölıgı bar adamdar sany artty. Bıraq avtotūraq mäselesı älı tolyq şeşılgen joq. Sonyŋ saldarynan kölıkter jol boiyna qoiylady. Bır jolaqtyŋ özı tarylyp qalady. Būl öz kezegınde keptelıstıŋ köbeiuıne äser etedı. Qaladaǧy kölık qozǧalysyn jeŋıldetu üşın osy mäselege köbırek köŋıl bölınse eken deimın, - deidı jürgızuşı.
Soŋǧy jyldary qoǧamdyq kölık jürgızuşılerıne jasalǧan şabuyldar turaly aqparattar jiı jariialanyp jür. Erbolat Omarov būl mäselenıŋ ötkır tūrǧanyn aitady.
– Jaŋalyqtardan türlı jaǧdailardy körıp, estıp jürmız. Jolauşylardyŋ arasynda ärtürlı adam bolady. Keide agressiia körsetetınder de kezdesedı. Sondyqtan jürgızuşılerdıŋ qauıpsızdıgıne, qūqyqtyq qorǧaluyna köbırek nazar audarylsa deimın, - deidı ol.
Ömırın qoǧamdyq kölık salasyna arnaǧan Erbolat Omarov üşın jürgızuşılık – jai ǧana mamandyq emes. Būl – kün saiyn myŋdaǧan adamnyŋ ömırıne jauap beru, olardy uaqytynda jūmysqa, oquǧa, üiıne jetkızu. Qala tūrǧyndary asyǧys mıngen avtobustyŋ rölınde osyndai eŋbek adamdarynyŋ maŋdai terı men ülken jauapkerşılıgı tūrǧanyn köp jaǧdaida aŋǧara bermeidı. Bıraq megapolistıŋ tynysy däl sol jandardyŋ eŋbegımen jalǧasyp jatqanyn esten şyǧarmaǧanymyz abzal.
Diana Asan
«Adyrna» ūlttyq portaly
