Foto: aşyq derekközden
Tıl mäselesın jiı köterıp jürgen jurnalist Jalǧas Ertai Qazaqstan kinoteatrlarynda keŋ prokatqa şyǧatyn şeteldık filmderdıŋ qazaq tılındegı tolyq dubliajdalǧan nūsqasyn mındetteudı ūsyndy. Osy bastamaǧa bailanysty ol petisiia jariialap, Mädeniet jäne aqparat ministrlıgın «Kinematografiia turaly» zaŋǧa özgerıs engızuge şaqyrdy, dep habarlaidy "Adyrna".
Petisiia avtorynyŋ aituynşa, qoldanystaǧy zaŋ filmderdı qazaq tılıne audarudy talap etedı. Alaida zaŋda tolyqqandy dubliaj mındettı degen naqty talap joq. Qazır distribiutorlar filmdı qazaqşa subtitrmen nemese kadr syrtyndaǧy audarmamen ūsyna alady.
Jalǧas Ertaidyŋ pıkırınşe, mūndai talaptyŋ bolmauy qazaq tılındegı dubliajdyŋ Qazaqstandaǧy tūraqty kinoprokat standartyna ainaluyna kedergı keltırıp otyr. Sonyŋ saldarynan köptegen filmnıŋ qazaqşa dybystalǧan nūsqasy körermenge ūsynylmaidy.
Petisiiada qazaq tılındegı dubliajdyŋ kommersiialyq tūrǧydan da sūranysqa ie ekenı atap ötılgen. Avtor būǧan Disney-dıŋ «Moana 2» multfilmın mysal retınde keltıredı. Petisiiadaǧy derekke säikes, onyŋ qazaqşa nūsqasy 12 kün ışınde 151 mln teŋgeden astam kassa jinap, Qazaqstandaǧy jalpy boks-ofistıŋ 12 paiyzyn qūraǧan.
Sondai-aq «Oijūmbaq 2» filmınıŋ qazaqşa nūsqasy alǧaşqy tört künde 40 mln teŋgeden astam tabys äkelgenı körsetılgen.
Avtor būl körsetkışter qazaqşa dubliajǧa körermen tarapynan naqty sūranys bar ekenın däleldeidı dep sanaidy. Onyŋ paiymdauynşa, tūraqty ūsynys qalyptassa, dubliaj naryǧy da özdıgınen damyp, sala mamandaryna tūraqty jūmys pen tapsyrys paida bolady.
Petisiiada balalar men otbasylyq filmderge erekşe nazar audarylǧan. Sebebı kışkentai körermender subtitrdı tolyq oqyp, filmdı qabyldai almaidy. Sondyqtan mūndai tuyndylardyŋ qazaqşa dybystaluy maŋyzdy ekenı aitylǧan.
Qandai özgerıs ūsynyldy?
Jalǧas Ertai «Kinematografiia turaly» zaŋnyŋ 9-babyna özgerıs engızıp, şekteulı prokatty qospaǧanda, tüpnūsqa tılı qazaqşa emes filmderdıŋ memlekettık tıldegı dubliajdalǧan nūsqasyn mındetteudı sūraidy.
Ūsynysqa säikes:
- qazaqşa dubliaj filmnıŋ Qazaqstandaǧy negızgı prokatymen bır uaqytta qoljetımdı boluy kerek;
- subtitr men kadr syrtyndaǧy audarma qosymşa nūsqa retınde saqtaluy tiıs;
- şekteulı prokattaǧy filmderge bölek talap belgılenuı mümkın;
- kinoteatrlar men distribiutorlarǧa jaŋa talaptarǧa beiımdelu üşın ötpelı kezeŋ berıluı qajet.
Petisiia avtory būl bastama özge tılderdegı filmderdı körsetuge şekteu qoiudy közdemeitının atap öttı. Negızgı maqsat – qazaqstandyq körermennıŋ älemdık kinony memlekettık tılde tolyqqandy tamaşalau mümkındıgın keŋeitu jäne eldegı dubliaj industriiasyn damytu.
Sondai-aq jurnalist Mädeniet jäne aqparat ministrlıgın ūsynystardy qarastyryp, qoldanystaǧy zaŋnamaǧa tiıstı özgerıster engızuge şaqyrdy.
