Qazaqstan men Belgiia arasyndaǧy yntymaqtastyqtyŋ jaŋa baǧyttary ǧylym men bılım salasyndaǧy bailanystardy nyǧaituǧa, ozyq täjıribe almasuǧa jäne bırlesken ǧylymi jobalardy damytuǧa mümkındık beredı. Memleket basşysy Qasym-Jomart Toqaevtyŋ Belgiia Korolı Filipppen kelıssözderı barysynda ǧylym, innovasiia jäne joǧary bılım salasyndaǧy ärıptestık mäselelerıne de nazar audaryldy. Būl bastamalar ekı eldıŋ universitetterı arasyndaǧy akademiialyq bailanysty keŋeitıp, ūzaq merzımdı ǧylymi yntymaqtastyqqa jaŋa mümkındıkter aşady.
Namur universitetınıŋ rektory Annik Kastio Qazaqstan men Belgiianyŋ joǧary oqu oryndary arasyndaǧy serıktestıktıŋ äleuetı, matematika men informatika salalaryndaǧy bırlesken jobalar jäne jasandy intellektını damytu baǧytyndaǧy yntymaqtastyq turaly pıkır bıldırdı. Onyŋ aituynşa, universitetter arasyndaǧy ärıptestık studentter almasuymen şektelmei, ǧylymi zertteulerdı damytuǧa, täjıribe bölısuge jäne ortaq jobalardy jüzege asyruǧa negız boluy kerek.
Sūhbat barysynda universitetterdıŋ qoǧamnyŋ tehnologiialyq jäne äleumettık-ekonomikalyq damuyna qosatyn ülesı, ǧylym men biznestıŋ bailanysyn nyǧaitu, jasandy intellektını jauapkerşılıkpen qoldanu jäne törtınşı buyn universitetterınıŋ jaŋa tūjyrymdamasy da söz boldy. Sonymen qatar Qazaqstan men Belgiia arasyndaǧy akademiialyq ärıptestıktıŋ nätijelerın baǧalau, bırlesken ǧylymi bastamalardy keŋeitu jäne universitetterdı memlekettık organdarmen, käsıporyndarmen bailanystyru perspektivalary qarastyryldy.
— Prezident Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyŋ damuyndaǧy ǧylym, innovasiia jäne universitetter arasyndaǧy halyqaralyq yntymaqtastyqtyŋ maŋyzyn atap öttı. Būl baǧyttar Korol Filipppen ötken kelıssözder barysynda da köterıldı. Qazaqstannyŋ Europa universitetterımen yntymaqtastyǧynyŋ keŋeiuıne qalai baǧa beresız?
— Bügınde älemdık damu üderısınde universitetter arasyndaǧy yntymaqtastyqtyŋ maŋyzy artyp, ortaq bastamalar men ǧylymi ızdenısterge keŋ jol aşyluda. Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyŋ ǧylymdy, innovasiiany jäne halyqaralyq akademiialyq bailanystardy damytuǧa basymdyq beruı Qazaqstannyŋ jahandyq bılım men ǧylymi zertteuler keŋıstıgındegı ornyn nyǧaituǧa jol aşady. Mūndai ärıptestık studentter almasu baǧdarlamalarymen şektelmei, ūzaq merzımdı ǧylymi jobalar men täjıribe almasudy da qamtuy qajet. Studentterdıŋ halyqaralyq akademiialyq ūtqyrlyǧy olardyŋ dünietanymyn keŋeitıp, älemdık üderısterdı tereŋırek tüsınuıne mümkındık beredı.
Sonymen qatar adamzat aldyndaǧy kürdelı mäselelerdı şeşu üşın universitetter arasynda senımdı bailanys ornatyp, ǧalymdar men oqytuşylardyŋ täjıribe almasuyna jaǧdai jasau maŋyzdy. Äsırese bırlesken ǧylymi zertteuler jürgızu, ozyq täjıribelerdı engızu jäne ortaq jobalardy jüzege asyru ūzaq merzımdı nätijelerge qol jetkızuge mümkındık beredı. Qazaqstannyŋ şeteldık joǧary oqu oryndarymen akademiialyq ärıptestıktı keŋeituge baǧyttalǧan bastamalary otandyq ǧylymnyŋ äleuetın arttyryp, halyqaralyq ǧylymi qauymdastyqpen bailanysyn nyǧaituǧa yqpal etedı.
Qazaqstannyŋ joǧary oqu oryndarymen jasalǧan kelısımderdıŋ negızgı maqsaty da – osyndai berık akademiialyq bailanystar ornatyp, ǧylym men bılım salasyndaǧy yntymaqtastyqty naqty nätijelerge baǧyttau. Menıŋ oiymşa, Memleket basşysynyŋ halyqaralyq ärıptestıktı damytuǧa baǧyttalǧan saiasaty qazaqstandyq universitetterdıŋ jaŋa mümkındıkterge qol jetkızuıne jäne eldıŋ ǧylymi äleuetınıŋ artuyna negız qalaidy.
— Wallonie-Bruxelles International ūiymynyŋ mälımetınşe, memlekettık sapar aiasynda University of Namur men Qazaqstannyŋ joǧary oqu oryndary arasynda jaŋa kelısımderge qol qoiu josparlanyp otyr. Sızdıŋ oiyŋyzşa, bılım beru men ǧylymi zertteulerdıŋ qai baǧyttary mūndai ärıptestıktı damytu üşın barynşa perspektivaly?
— Būǧan deiın KBTU-men ekonomika baǧyty boiynşa yntymaqtastyq ornatyp, studentter almasu baǧdarlamalaryn jüzege asyrdyq. Būl bastama qazaqstandyq studentterge Belgiiada bılım alyp, europalyq bılım beru täjıribesımen tanysuǧa, käsıbi jäne akademiialyq kökjiegın keŋeituge mümkındık berdı. Osy oŋ täjıribenı negızge ala otyryp, bız ärıptestık aiasyn keŋeitıp, jaŋa akademiialyq baǧyttardy qamtu turaly şeşım qabyldadyq.
Jaqynda qol qoiylǧan kelısım matematika salasyndaǧy yntymaqtastyqty damytuǧa baǧyttalǧan. Sonymen qatar, informatika boiynşa da bırlesken jobalar jüzege asyrylyp keledı. Aldaǧy uaqytta osy baǧyttardaǧy bailanysty nyǧaityp, basqa da ǧylym men bılım salalarynda jaŋa mümkındıkterdı qarastyruǧa bolady. Būl qazaqstandyq jäne belgiialyq universitetterdıŋ ǧylymi äleuetın ūştastyryp, oqytuşylar men zertteuşılerdıŋ täjıribe almasuyna, studentterdıŋ halyqaralyq bılım beru keŋıstıgındegı mümkındıkterın keŋeituge jol aşady.
Akademiialyq ärıptestıktıŋ berık negızı – senım, käsıbi bailanys jäne ortaq müdde. Universitet ökılderı bır-bırın jaqynyraq tanyp, täjıribelerımen bölısken saiyn, bırlesken ǧylymi zertteuler jürgızuge jäne bılım beru salasyndaǧy jaŋa bastamalardy jüzege asyruǧa qolaily jaǧdai qalyptasady. Mūndai jobalar ekı eldıŋ de ǧylymi jäne bılım beru jüiesıne paida äkelıp, ūzaq merzımdı nätijelerge qol jetkızuge yqpal etedı.
Qazaqstan men Belgiia universitetterı arasyndaǧy kelısımder osy baǧyttaǧy yntymaqtastyqty tereŋdetuge negız bolady. Aldaǧy uaqytta studentter men ǧalymdarǧa arnalǧan jaŋa mümkındıkter qalyptastyryp, bırlesken zertteulerdı damytu jäne akademiialyq bailanystardy nyǧaitu arqyly ekı el arasyndaǧy bılım men ǧylym salasyndaǧy serıktestıktıŋ aiasyn keŋeituge bolady.
— Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyŋ basşylyǧymen Qazaqstan Alem.AI siiaqty bastamalardy qamtityn jasandy intellekt ekojüiesın damytyp, tehnologiialyq jaŋǧyrtuǧa jäne ūlttyq ǧylymi äleuettı arttyruǧa basymdyq berıp keledı. University of Namur rektory retınde būl baǧyttaǧy bastamalardyŋ äleuetın qalai baǧalaisyz?
— Jasandy intellekt memlekettık basqaru jüiesındegı äkımşılık üderısterdı oŋtailandyruǧa, sondai-aq universitetterdıŋ negızgı qyzmet baǧyttary – ǧylymi zertteuler men bılım beru sapasyn arttyruǧa keŋ mümkındıkter aşady. Būl rette jasandy intellektını tiımdı paidalanu, onyŋ adam kapitalynyŋ damuyna yqpalyn arttyru jäne tehnologiialyq jaŋaşyldyqtardy qoǧam igılıgıne baǧyttau maŋyzdy. Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyŋ Qazaqstanda jasandy intellektını damytuǧa, sifrlyq transformasiiany jedeldetuge jäne zamanaui tehnologiialardy bılım men ǧylym salasyna engızuge basymdyq beruı osy baǧyttaǧy jaŋa mümkındıkterge jol aşyp otyr.
Qazaqstan men Belgiia universitetterı arasyndaǧy yntymaqtastyq jasandy intellekt tehnologiialaryn jetıldırumen qatar, olardyŋ qoǧamǧa äserın keşendı zertteuge de mümkındık beredı. Atap aitqanda, gumanitarlyq jäne äleumettık ǧylymdar salasyndaǧy ǧalymdardyŋ bırlesken jūmysy jasandy intellektını jauapkerşılıkpen qoldanu qaǧidattaryn qalyptastyruǧa, etikalyq normalardy äzırleuge jäne tehnologiialardyŋ qorşaǧan ortaǧa äserın eskeruge üles qosa alady. Sonymen bırge ziiatkerlık menşıktı qorǧau, jeke derekterdıŋ qauıpsızdıgın qamtamasyz etu jäne ǧylymi zertteulerdıŋ adaldyǧyn saqtau mäselelerıne de nazar audaru qajet.
Jasandy intellektınıŋ äleuetın tolyq paidalanu üşın ony adamnyŋ mümkındıkterın keŋeitetın tiımdı qūral retınde qarastyrǧan jön. Äsırese bılım beru salasynda jastardyŋ syni oilau, şyǧarmaşylyq, derbes şeşım qabyldau jäne taldau jasau daǧdylaryn damytu maŋyzdy. Būl qabıletterdı jaŋa tehnologiialarmen ūştastyru bılım sapasyn arttyryp, bolaşaq mamandardyŋ käsıbi äleuetın nyǧaituǧa mümkındık beredı.
Osy tūrǧydan alǧanda, Qazaqstan men Belgiia universitetterınıŋ bırlesken zertteulerı adam men tehnologiia arasyndaǧy tiımdı bailanysty qalyptastyruǧa, jasandy intellektını qauıpsız ärı jauapty paidalanudyŋ ozyq täjıribelerın äzırleuge jol aşady. Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyŋ tehnologiialyq jaŋǧyru men ǧylymi äleuettı arttyruǧa baǧyttalǧan bastamalary aiasynda mūndai halyqaralyq ärıptestık Qazaqstannyŋ jasandy intellekt salasyndaǧy mümkındıkterın keŋeitıp, ǧylym men bılımnıŋ damuyna jäne tehnologiialardyŋ adam igılıgıne qyzmet etuıne yqpal ete alady.
— Sız University of Namur janynan innovasiialyq ekojüielerdı, sifrlyq transformasiiany jäne jaŋa tehnologiialardyŋ qoǧamǧa äserın zertteitın Şyǧarmaşylyq pen innovasiialardy zertteu ortalyǧyn qūrdyŋyz. Qazaqstan universitettık ǧylymdy käsıpkerlıkpen, önerkäsıppen jäne tehnologiialyq damu üderısterımen tyǧyz bailanystyruǧa ūmtylyp otyr. Sızdıŋ täjıribeŋızdıŋ qai qyrlary qazaqstandyq joǧary oqu oryndary üşın paidaly boluy mümkın? Ǧylymi zertteulerdıŋ naqty ekonomikalyq jäne äleumettık nätijelerge ainaluy üşın qandai jaǧdailar qajet?
— Universitetter özderı ornalasqan öŋırlerdıŋ äleumettık-ekonomikalyq jäne innovasiialyq damuyna yqpal etetın maŋyzdy instituttardyŋ bırı. Olardyŋ äleuetın tolyq paidalanu üşın bılım beru men ǧylymi zertteulerdı ekonomikalyq sektordyŋ, memlekettık organdardyŋ jäne azamattyq qoǧamnyŋ qajettılıkterımen ūştastyru qajet. Osyndai serıktestık ortaq maqsattardy aiqyndauǧa, täjıribe men mümkındıkterdı bırıktıruge, bolaşaq qoǧamnyŋ damuyna qajettı jaŋa ideialar men şeşımderdı bırlesıp äzırleuge jol aşady. Būl äsırese sifrlyq transformasiia jäne auqymdy tehnologiialyq özgerıster kezeŋınde airyqşa maŋyzǧa ie.
Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyŋ ǧylymdy, innovasiiany jäne sifrlandyrudy damytuǧa basymdyq beruı universitetterdıŋ ǧylymi äleuetın el igılıgıne baǧyttauǧa jäne ǧylymi jetıstıkterdı ekonomikanyŋ naqty qajettılıkterımen bailanystyruǧa mümkındık beredı. Memlekettık organdar, biznes, ǧylymi qauymdastyq jäne azamattyq qoǧam arasyndaǧy ärıptestık jaŋa tehnologiialardy engızuge, bılıktı mamandar daiarlauǧa jäne Qazaqstannyŋ ūzaq merzımdı damuyna üles qosady. Būl rette universitetter ǧylymi bılım men praktikalyq täjıribenı ūştastyratyn, jaŋa bastamalarǧa serpın beretın maŋyzdy alaŋ retınde körınedı.
Är salanyŋ özındık mındetterı, maqsattary men jūmys mädenietı bar. Osy erekşelıkterdıŋ üilesuı jaŋa ideialardyŋ tuyndauyna jäne tyŋ şeşımderdıŋ qalyptasuyna negız bolady. Universitetter, memlekettık organdar, käsıpkerlık qūrylymdar men azamattyq qoǧam ökılderı bırlesıp jūmys ıstegen kezde, olardyŋ täjıribesı men közqarastary bırın-bırı tolyqtyryp, ortaq mındetterdı şeşudıŋ jaŋa joldaryn ūsynady. Mūndai bailanystar ǧylymi jaŋalyqtardy täjıribede qoldanuǧa, innovasiialyq jobalardy jüzege asyruǧa jäne qoǧamnyŋ sūranysyna sai bastamalardy damytuǧa mümkındık beredı. Sondyqtan zamanaui universitetterdıŋ missiiasy bılım men ǧylymdy damytumen qatar, qoǧamnyŋ türlı salalary arasyndaǧy bailanysty nyǧaityp, ortaq damuǧa belsendı üles qosudy da qamtidy.
Qazırgı uaqytta men törtınşı buyn universitetterınıŋ jaŋa tūjyrymdamasyn zerttep jürmın. Būl model universitetterdıŋ qoǧammen bailanysyn tereŋdetuge, ǧylymi bılımdı praktikalyq mındetterdı şeşuge baǧyttauǧa jäne türlı salalardyŋ äleuetın bırıktıruge negızdelgen. Ötken aptada Eindhoven tehnologiialyq universitetınde osy taqyrypqa arnalǧan alǧaşqy forum öttı. Basqosu universitetterdıŋ bolaşaqtaǧy damu baǧytyn talqylauǧa, jaŋa ideialarmen bölısuge jäne halyqaralyq täjıribenı zerdeleuge mümkındık berdı.
Qazaqstandyq ärıptesterımmen osy tūjyrymdamany talqylauǧa, täjıribe almasuǧa jäne ony Qazaqstannyŋ ǧylymi-bılım beru jüiesınıŋ erekşelıkterıne säikes damytu joldaryn qarastyruǧa quana qatysar edım. Qazaqstan men Belgiia universitetterı arasyndaǧy käsıbi dialog bırlesken ǧylymi bastamalardy damytuǧa, innovasiialyq jobalardy jüzege asyruǧa jäne joǧary oqu oryndarynyŋ qoǧam damuyndaǧy rölın nyǧaituǧa yqpal etedı dep senemın. Mūndai yntymaqtastyq bılım men ǧylymnyŋ mümkındıkterın keŋeitıp, bolaşaq ūrpaq üşın jaŋa damu perspektivalaryn qalyptastyruǧa negız bolady.
— Prezident Qasym-Jomart Toqaev halyqaralyq yntymaqtastyqtyŋ naqty nätijelerge baǧyttaluy maŋyzdy ekenın atap öttı. Osy tūrǧydan alǧanda, Qazaqstan men Belgiia arasyndaǧy akademiialyq ärıptestıktı aldaǧy bırneşe jylda qandai naqty jetıstıkter arqyly baǧalauǧa bolady?
— Atalǧan körsetkışter Qazaqstan men Belgiia arasyndaǧy yntymaqtastyqtyŋ damu qarqynyn baǧalauǧa jäne bırlesken jetıstıkterımızdı aiqyndauǧa mümkındık beredı. Sonymen qatar, aldyŋǧy sūraqpen sabaqtastyra qarastyrsaq, universitetterdı, käsıporyndardy jäne memlekettık organdardy bırıktıretın qazaqstandyq-belgiialyq ärıptestıktıŋ qalyptasuy da maŋyzdy körsetkışterdıŋ bırı bola alady.
Mūndai serıktestık ǧylym, bılım jäne ekonomika salalary arasyndaǧy bailanysty nyǧaityp, bırlesken zertteulerdı damytuǧa, innovasiialyq jobalardy jüzege asyruǧa jäne ekı elge de paida äkeletın jaŋa bastamalardy ıske asyruǧa jol aşady. Būl Qazaqstan men Belgiia arasyndaǧy yntymaqtastyqtyŋ aiasyn keŋeitıp, onyŋ naqty nätijelermen tolyǧuyna yqpal etedı.
