Foto: Egemen.kz
Saiasattanuşy Andrei Chebotarev Memleket basşysy Qasym-Jomart Toqaevtyŋ 23 qazanda Aqordada jariialaǧan Qazaqstannyŋ damu körsetkışterıne taldau jasady. Ol öz saraptamasyn FINANCE.kz Telegram-arnasynda jariialap, ekonomikalyq nätijelerdı asyra baǧalamai, naqty derekter negızınde tüsındıruge tyrysqan.
2019 jyldan berı Qazaqstan ekonomikasy şamamen 30%-ǧa östı. Sarapşy būl körsetkıştı jyldarǧa bölıp eseptep, basqa memleketterdıŋ ekonomikalyq damu qarqynymen salystyrǧan.
Jyldyq ösım qandai?
Soŋǧy jyldardaǧy esep boiynşa, Qazaqstan ekonomikasy jylyna orta eseppen 4,5%-ǧa ösken. Saiasattanuşynyŋ pıkırınşe, damuşy memleket üşın būl – aitarlyqtai jaqsy nätije. Degenmen körşı eldermen salystyrǧan kezde är memlekettıŋ bastapqy ekonomikalyq jaǧdaiy ärtürlı bolǧanyn eskeru qajet.
Qazaqstanda jan basyna şaqqandaǧy jalpy ışkı önım alǧaş ret 15 myŋ dollardan asty. Chebotarev būl körsetkıştıŋ nominaldy mände eseptelgenın atap ötedı.
Halyqtyŋ naqty satyp alu qabıletın baǧalau üşın satyp alu qabıletınıŋ paritetı körsetkışı qoldanylady. Sarapşynyŋ jazuynşa, «satyp alu qabıletınıŋ naqty deŋgeiın körsetetın paritet boiynşa būl körsetkış şamamen 35-40 myŋ dollardy qūraidy».
Qazaqstanda halyqtyŋ ortaşa ömır süru ūzaqtyǧy 76 jasqa juyqtady. Saiasattanuşy Düniejüzılık banktıŋ derekterıne süiene otyryp, būl körsetkış öŋırdegı eŋ joǧary deŋgei ekenın atap ötken.
Qūrastyrudan tolyq öndırıs siklıne deiın
Qazaqstanda relster, şpaldar, vagondar men elektrovozdar şyǧarylady. Avtomobil zauyttary jyl saiyn 150 myŋnan astam jeŋıl jäne jük kölıgın öndıredı.
Chebotarev otandyq önerkäsıptıŋ osy deŋgeige jetu jolyna nazar audarǧan. «Bız öndırıstı oqşaulaudyŋ bastapqy deŋgeiınen tolyq öndırıs siklı men bölşektep qūrastyruǧa deiıngı ūzaq joldan öttık», – dep atap öttı saiasattanuşy.
Onyŋ baǧalauynşa, Qazaqstan ekonomikasy öŋdeu önerkäsıbı men öndırıs esebınen köbırek tabys tabuǧa bırtındep bet būryp keledı.
Är tūrǧynǧa şaqqandaǧy qūrylys kölemı
Qazaqstanda bır jylda 20 mln şarşy metrden astam tūrǧyn üi paidalanuǧa berıldı. Būl – rekordtyq körsetkış. Sarapşy qūrylys kölemın halyq sanyna şaqqandaǧy ölşemmen eseptep, özge memlekettermen salystyrǧan.
Onyŋ esebınşe, Qazaqstanda jyl saiyn är tūrǧynǧa şaqqanda şamamen bır şarşy metr tūrǧyn üi salynady. Reseide būl körsetkış 0,6 şarşy metr şamasynda bolsa, Özbekstanda odan da tömen.
Saiasattanuşynyŋ esepteuı boiynşa, Europalyq odaq elderı men AQŞ-ta bır tūrǧynǧa şaqqandaǧy jyldyq qūrylys kölemı jarty şarşy metrge de jetpeidı. Būl salystyruda Qazaqstannyŋ körsetkışı bırqatar ırı ekonomikadan joǧary.
Sonymen bırge elde 2,8 myŋnan astam balabaqşa men mektep aşylǧan. Bılım beru granttaryna 1,5 trln teŋgeden astam qarjy bölıngen. «Ūlttyq qor – balalarǧa» baǧdarlamasy aiasynda balalardyŋ esepşottaryna 2,5 mlrd dollar audarylǧan.
Ekonomikalyq ösımnıŋ nätijesı nege bırden sezılmeidı?
Chebotarev halyqtyŋ tūrmys sapasy bügın-aq jaqsarǧanyn qalaitynyn tüsınetının aitady. Alaida ekonomikalyq özgerısterdıŋ nätijesı bırden baiqala bermeidı.
«Bıraq ekonomikanyŋ jūmys ısteu tärtıbı osyndai, sondyqtan būǧan bırden qol jetkızu mümkın emes», – dep jazady ol.
Saiasattanuşynyŋ pıkırınşe, erteŋ ırı altyn ken orny tabylǧan künnıŋ özınde onyŋ ekonomikalyq tiımdılıgı bırden sezılmeidı. Ony igeru men naqty nätijege qol jetkızu üşın uaqyt qajet.
Sarapşy eldegı özgerısterdı ūzaq merzımdı kezeŋmen salystyra otyryp baǧalaudy ūsynady. Onyŋ paiymynşa, qazırgı ömır süru deŋgeiın ekı, bes jäne on jyl būrynǧy jaǧdaimen salystyrǧanda, özgerısterdıŋ auqymy aiqyn körınedı.
