Oksford universitetınıŋ professory Sem Dous Qazaqstannyŋ halyqaralyq ziiatkerlık yntymaqtastyq ortalyǧyna ainalu mümkındıgı joǧary ekenın aitady. Onyŋ pıkırınşe, Almatyda BŪŪ universitetınıŋ öŋırlık bölımşesın aşu bastamasy jasandy intellektını basqaru jäne jahandyq mäselelerdı zertteu ısıne tyŋ serpın beruı mümkın.
4 qaraşada Almatydaǧy Narxoz University bazasynda MIND FOR PEACE halyqaralyq konferensiiasy öttı. «Bır öŋır. Ortaq bolaşaq» taqyrybyndaǧy jiynda Ortalyq Aziianyŋ jahandyq basqaru jüiesındegı orny, jasandy intellektını retteu, öŋırlık qauıpsızdık jäne halyqaralyq yntymaqtastyq mäselelerı talqylandy.
Konferensiiada BŪŪ Bas hatşysy Kofi Annannyŋ būrynǧy bırınşı kömekşısı, Oksford Martin institutynyŋ Jasandy intellekt saiasaty jönındegı bastamasynyŋ aǧa keŋesşısı, «Multilateral AI» ūiymynyŋ negızın qalauşy direktory, Oksford universitetınıŋ Saiasat jäne halyqaralyq qatynastar departamentınıŋ täjıribelık professory Sem Dous Qazaqstannyŋ halyqaralyq ǧylymi jäne ziiatkerlık ortalyqqa ainalu äleuetıne toqtaldy.
Sarapşynyŋ pıkırınşe, Qazaqstan jasandy intellektını basqaru, klimat pen su qauıpsızdıgı mäselelerın talqylaityn halyqaralyq alaŋ qalyptastyra alady. Ol būl mümkındıktı Almatyda BŪŪ universitetınıŋ öŋırlık bölımşesın aşu bastamasymen bailanystyrdy.
Būl ūsynysty Qazaqstan Prezidentı Qasym-Jomart Toqaev 2025 jyldyŋ jeltoqsanynda Tokioda ötken BŪŪ universitetındegı kezdesude kötergen. Jospar boiynşa, ortalyq janjaldardyŋ aldyn alu, tūraqty damu, su jäne klimat qauıpsızdıgı, sondai-aq jasandy intellektını basqaru baǧyttaryn zertteuge baǧdarlanuy mümkın.
Sem Dousdyŋ aituynşa, mūndai bastama halyqaralyq ūiymdarmen jäne jetekşı universitettermen ǧylymi serıktestıktı keŋeituge jol aşady. Qazaqstan Qytai men Batys elderın bailanystyratyn geografiialyq keŋıstık qana emes, ortaq mäseleler talqylanatyn halyqaralyq ziiatkerlık alaŋ bola alady.
Ortalyq Aziianyŋ jasandy intellektını basqarudaǧy rölı
Sem Dous Ortalyq Aziia memleketterınıŋ halyqaralyq basqaru jüiesındegı rölı artyp kele jatqanyn atap öttı. Onyŋ sözınşe, öŋırdıŋ bes memleketı BŪŪ-nyŋ jasandy intellekt pen tūraqty damu turaly qararyna bırlesıp demeuşılık jasaǧan. Būl elderdıŋ tehnologiialyq özgerıster men jahandyq basqaru mäselelerıne qatysty ortaq ūstanym qalyptastyruǧa müddelı ekenın körsetedı.
Konferensiiada Qazaqstan Respublikasy Syrtqy ıster ministrlıgınıŋ Almaty qalasyndaǧy ökıldıgınıŋ keŋesşısı Anar Dutbaeva da öŋırlık yntymaqtastyqtyŋ maŋyzyna toqtaldy. Onyŋ pıkırınşe, tūraqty jahandyq basqaru memleketterdıŋ özara qūrmetı men aşyq dialogyna negızdeluı kerek. Al C5+ formatyndaǧy yntymaqtastyq sauda, kölık, jasandy intellektını retteu jäne su resurstaryn basqaru salalaryndaǧy serıktestıktı keŋeituge mümkındık beredı.
Jiynda universitetter men ǧylymi ortalyqtardyŋ halyqaralyq dialogty damytudaǧy rölı de talqylandy. Sarapşylardyŋ pıkırınşe, joǧary oqu oryndary bılım beru men zertteu jūmystarynan bölek, memleketter arasyndaǧy käsıbi bailanystardy nyǧaituǧa jäne ortaq mäselelerdı ǧylymi tūrǧydan şeşuge yqpal ete alady.
MIND FOR PEACE konferensiiasy BŪŪ-nyŋ 16-Tūraqty damu maqsaty – «Beibıtşılık, ädıldık jäne tiımdı instituttardy» ılgerıletuge arnalǧan. Jiynda su tapşylyǧy, energetikalyq qauıpsızdık, klimattyŋ özgeruı jäne sifrlyq tehnologiialardyŋ damuy sekıldı Ortalyq Aziia elderıne ortaq mäseleler qarastyryldy.
Qazaqstannyŋ halyqaralyq ziiatkerlık ortalyqqa ainalu mümkındıgı Almatyda ūsynylyp otyrǧan ǧylymi-institusionaldyq bastamalardyŋ jüzege asuyna jäne öŋır memleketterınıŋ özara yntymaqtastyǧyna bailanysty bolmaq.
