«Ädılettı jäne Progressivtı Qazaqstannyŋ Halyqtyq Konstitusiiasy üşın!» Jalpyūlttyq koalisiiasy müşelerınıŋ öŋırlerge sapary jalǧasuda. Mäjılıs Töraǧasy Erlan Qoşanov bastaǧan delegasiia Şymkent qalasynyŋ tūrǧyndarymen bırqatar kezdesu ötkızdı. Ǧalymdar, eŋbek ūjymdary, mädeniet jäne sport salalarynyŋ ökılderı, kommunaldyq sala qyzmetkerlerı Ata zaŋ jobasynyŋ negızgı erejelerın jäne onyŋ Qazaqstan bolaşaǧy üşın maŋyzyn talqylady.
M. Äuezov atyndaǧy Oŋtüstık Qazaqstan universitetınde ǧylymi qauymdastyqpen, oqytuşylarmen jäne studenttermen kezdesu öttı. Oǧan 300-den astam adam qatysty. Öz sözınde Erlan Qoşanov ūlttyŋ ziiatkerlık ırgetasyn qalyptastyratyn universitet qabyrǧasyndaǧy ortanyŋ airyqşa rölın atap ötıp, däl osy orta jaŋa Konstitusiianyŋ novellalaryn tüsındıru jūmysyna belsendı aralasuǧa tiıs ekenın mälımdedı.
«Bız biık mūratqa bastaǧan, ūly maqsattarǧa bet alǧan ūltpyz. Aldymyzda auqymdy, ırgelı ıster kütıp tūr. Bız tek ädılettık saltanat qūrǧanda ǧana biık belestı baǧyndyramyz. Zaŋ men tärtıp üstemdık qūrǧanda ǧana degenımızge jetemız. Jastarymyz bılım men ǧylymnyŋ, innovasiia men tehnologiianyŋ tılın tolyq igerse ǧana ozyq elge ainalamyz. Oǧan myŋjyldyq tarihymyzben, töl mädenietımızben jetemız. Osynyŋ bärı jaŋa Konstitusiiada taiǧa taŋba basqandai körınıs tauyp otyr», – dedı ol.
Mäjılıs Spikerı jaŋa Konstitusiiadaǧy bılımnıŋ, ǧylymnyŋ, innovasiianyŋ jäne tehnologiialardyŋ basymdyǧy turaly normalar ǧalymdarǧa, ūstazdarǧa jäne jastarǧa körsetılgen tıkelei qoldau ekenın atap öttı. Olar jaŋa mümkındıkterge jol aşady. Būl – ziiatker ūlt qalyptastyru baǧytynda jasalǧan maŋyzdy qadam. Solai bola tūra, Konstitusiianyŋ qabyldanuy – būl tek bastamasy ǧana. Aldaǧy uaqytta tiıstı zaŋdar qabyldanyp, qajettı resurstar men qarjy bölınedı.
Talqylau barysynda Mäjılıs deputaty Ekaterina Smoliakova jaŋa Konstitusiiada Ūly Dalanyŋ myŋjyldyq tarihynyŋ mädeni kody bar ekenın aitty. Onyŋ aituynşa, jaŋa Konstitusiiadaǧy bılımnıŋ, ǧylymnyŋ jäne innovasiianyŋ qūndylyqtary turaly normalar osy salalardy biudjetten qarjylandyrudy negızsız qysqartudan qorǧaidy.
Ǧylym jäne joǧary bılım ministrı Saiasat Nūrbek konstitusiialyq özgerıster universitetter men zertteu ortasy üşın memlekettık saiasattyŋ jaŋa basymdyqtaryn qalyptastyruǧa jol aşatynyn jetkızdı. Onyŋ aituynşa, jaŋa Konstitusiiadaǧy ǧylymnyŋ rölı memlekettıŋ bäsekege qabılettılıgınıŋ negızıne ainalady.
Oŋtüstık Qazaqstan pedagogikalyq universitetınıŋ prorektory Barşagül İsabek kez kelgen quatty memlekettıŋ taǧdyry onyŋ zaŋdarymen, tarihi sabaqtastyǧymen jäne halyqtyŋ asqaq ruhymen aiqyndalatynyn atap öttı. Ol jaŋa Konstitusiia preambulasyndaǧy Ūly Dalanyŋ myŋjyldyq tarihynyŋ sabaqtastyǧyn saqtau turaly normalar ata-baba amanatyna adaldyqty bıldıretının jäne Qasym hannyŋ «Qasqa jolynan», Esım hannyŋ «Eskı jolynan», Täuke hannyŋ «Jetı jarǧysynan» bastau alatyn dala demokratiiasy dästürınıŋ jalǧasy ekenın aitty. Qūjat elımızdıŋ unitarlyq sipatyn jäne şekarasynyŋ tūtastyǧyn bekıtedı.
Auezov University saiasattanu kafedrasynyŋ meŋgeruşısı Ardaq Montaev parlamenttık reforma mäselesıne toqtalyp, halyqaralyq täjıribege nazar audardy. Onyŋ derekterıne säikes, älemdegı 190 memlekettıŋ 110-ynda bır palataly parlament bar. Ol zaŋdardy jedel qabyldauǧa jäne basy artyq biurokratiiaǧa resurs jūmsamauǧa mümkındık beredı. Nätijesınde zaŋ şyǧaruşy bilık anaǧūrlym aşyq ärı tiımdı bola tüsedı.
Būdan soŋ Koalisiia müşelerı «Eŋbekşı» kommunaldyq käsıpornynyŋ qyzmetkerlerımen kezdestı. Kommunaldyq şaruaşylyq salasynyŋ mamandary tūraqty jūmyspen qamtudyŋ, eŋbek qauıpsızdıgınıŋ jäne äleumettık tūrǧyda qorǧaudyŋ maŋyzyna toqtaldy. Jaŋa Konstitusiiada eŋbek adamyna degen qūrmet qoǧam damuynyŋ maŋyzdy qaǧidaty retınde bekıtılgenı atap ötıldı.
«PetroQazaqstan Oil Prodakts» JŞS mūnai öŋdeu zauytynda ötken kezdesude zaŋ men tärtıp, ädıldık pen jauapkerşılık syndy qūndylyqtarǧa nazar audaryldy. Käsıporyn qyzmetkerlerı adamdardyŋ eŋbek etuge degen qūqyǧyn qorǧauǧa, ädıl jalaqy tölenuıne jäne qauıpsız eŋbek jaǧdaiy qamtamasyz etıluıne baǧyttalǧan konstitusiialyq normalardyŋ maŋyzyn atap öttı. Ekologiialyq mädeniet pen qorşaǧan ortaǧa janaşyrlyqpen qarau mäselelerıne de erekşe nazar audaryldy. Olar jaŋa Konstitusiia jobasynda memlekettık saiasattyŋ ūzaq merzımge negızdelgen basym baǧyttary retınde bekıtılude.
Şymkent jastar teatry alaŋynda mädeniet salasynyŋ qyzmetkerlerımen mazmūndy pıkırtalas örbıdı. Koalisiia müşelerı ärtıster men şyǧarmaşylyq mamandyq ökılderınıŋ Konstitusiianyŋ naqty normalaryna qatysty qoiǧan sūraqtaryna jauap berdı. Äŋgımelesu barysynda mädeniet qairatkerlerı Ata zaŋnyŋ preambulasynda mädeniettıŋ, bılımnıŋ jäne ruhani qūndylyqtardyŋ maŋyzy aiqyndalǧanyn atap öttı. Tarihi-mädeni mūrany saqtau, ūlttyq mädenietke qoldau körsetu, ziiatkerlık menşıktı qorǧau jäne körkem şyǧarmaşylyq erkındıgın qamtamasyz etu normalary alǧaş ret konstitusiialyq deŋgeide bekıtılude. Kezdesuge qatysuşylar atalǧan novellalar elımızdegı mädeniet salasynyŋ damuyna tyŋ serpın bererıne senım bıldırdı.
Osy künı Koalisiia müşelerı sportşylarmen jäne jattyqtyruşylarmen de kezdestı. Sportşylar qauymynyŋ ökılderı jaŋa Konstitusiiada ärbır sportşynyŋ janyna jaqyn adal bäsekelestık, eŋbekke jäne nätijege qūrmet syndy qasterlı qūndylyqtar körınıs tapqanyn aitty. Jattyqtyruşylar tüsındıru jūmysyna belsendı atsalysyp, jastardyŋ zaŋǧa jäne azamattyq jauapkerşılıkke degen qūrmetın qalyptastyruǧa daiyn ekenderın jetkızdı.
Kezdesuler qorytyndysynda Şymkent qalasynyŋ tūrǧyndary jaŋa Konstitusiia jobasy qoǧam sūranysyna jauap beretının, memlekettıŋ qūqyqtyq negızın nyǧaityp, azamattardyŋ özın damytuyna qajet jaŋa mümkındıkterge jol aşatynyn atap öttı. Is-şaralarǧa qatysuşylar 15 nauryzda referendumǧa kelıp, Quatty, Ädılettı jäne Progressivtı Qazaqstan qūruǧa baǧyttalǧan jaŋa Ata zaŋdy qoldauǧa daiyn ekenderın bıldırdı.
Eske sala keteiık, «Ädılettı jäne Progressivtı Qazaqstannyŋ Halyqtyq Konstitusiiasy üşın!» Jalpyūlttyq Koalisiiasy biyl 13 aqpanda qūryldy. Onyŋ qūramyna 5 saiasi partiia men şamamen 300 qoǧamdyq ūiym kırdı. Olar 5 millionǧa juyq qazaqstandyq azamatty bırıktırude.
