El tarihynda alǧaş ret äkımşılık raqymşylyq jariialanbaqşy. Bastamany Memleket basşysy Qasym-Jomart Toqaev 17-nauryzda kötergen edı. Būǧan endı közqarasymyz da ärqalai. Aramyzda amnistiiany zaŋ būzǧandardy «jappai keşıru» dep qabyldaityndar da bolar, bälkım?! «Bıraq...» degen mäsele bar, mūnda.
Maŋyzdy şeşım Jaŋa Konstitusiianyŋ qabyldanuyna bailanysty qolǧa alynǧan. «Ädılet. Gumanizm. Adam qadır-qasietın qūrmetteu» degen qaǧidalardy bar. Ūsynylǧan zaŋ jobasy osyǧan iek artqan. Iаki, qylmys jasap, qatelesken adamdy qoǧamǧa qaita qosudyŋ amaly. Äŋgıme qoǧamǧa qauıp töndırmegen azamattar turasynda, ärine. Dälırek aitsaq, azamattar men memleket qauıpsızdıgıne aitarlyqtai qater töndırmeitın qylmystyq jäne äkımşılık qūqyq būzuşylyqtar jasap, jauapqa tartylǧandar ǧana amnistiiaǧa ılıgedı. Esebıne kelsek, 16,5 myŋnan astam adam.
Älbette, jäbırlenuşınıŋ qūqyǧy bırınşı orynda tūrady. Tıptı, auyr qylmys jasaǧandarǧa da jaza merzımın qysqartu mümkındıgı berıledı. Alaida, tek bır şartpen jıberedı. Ol keltırılgen şyǧyndy tolyq öteuı kerek. Tölemedıŋ be? Jeŋıldık te joq. Salyq töleuşıler men zardap şekkenderdıŋ qaltasyna tüsken salmaq qaitaryluǧa tiıs.
Terrorizm, ekstremizm, sybailas jemqorlyq, azaptau, ūiymdasqan qylmys, balalarǧa qarsy jasalǧan jynystyq sipattaǧy äreketter men qaitalanǧan qylmystarǧa /residiv/ raqymşylyq müldem jürmeidı. Osylaişa, memleket gumanizm men jauapkerşılık arasyndaǧy tepe-teŋdıktı saqtauǧa tyrysyp otyr.
Zaŋ jobasynyŋ taǧy bır qyry, IIM mälımetınşe, äkımşılık amnistiia şamamen 1 million aiyppūldy qamtidy. Jalpy kölemı 17 milliard teŋgeden asady. Däl osy qyruar qarajat halyq pen käsıpkerlerdıŋ moinyndaǧy qarjylyq jüktemenı jeŋıldetuge baǧyttalǧan. Onda da naqty şekteuler qoiylǧan. Mas küiınde kölık jürgızu, qarsy jolaqqa şyǧu, qaru nemese esırtkı ainalymyna qatysty qūqyq būzuşylyqtar, qoǧamdyq qauıpsızdıkke qater töndıretın äreketter myna tızımge kırmeidı. Sebebı, joldaǧy beibereketsızdıktı eşkım keşırmeidı.
Qūjattyŋ mazmūnyna qarasaq, jazany qysqartu ne bosatu köbıne adamnyŋ mınez-qūlqy men keltırılgen şyǧyndy öteuıne jäne qoǧamǧa qaita beiımdeluge daiyn ekenıne bailanysty qarastyrylǧan. İä, qūqyqtyq memleket jazalaumen ölşenbeitını anyq. Keide qate basqan adamǧa ekınşı mümkındık berıledı. Sol mümkındıktı qalai paidalanady? Būl endı är azamattyŋ taŋdauyna bailanysty bolmaq. Al, atalǧan amnistiia turaly zaŋdy Parlament sessiiasynyŋ soŋyna deiın qabyldau josparlanyp otyr.
Ūqsas jaŋalyqtar
