Topyraǧyn türtse, tarihy söileitın, är belesı ötkennıŋ önegesın ön boiyna sıŋırgen qasiettı Kaztalov jerınde kıtapsüier ūrpaqtyŋ basyn qosqan «Men oqyǧan 30 kıtap» I respublikalyq baiqauy öttı
Kıtap pen bılımdı, ızdenıs pen zerdenı, oqyrmandyq mädeniet pen oi tereŋdıgın toǧystyrǧan ruhani dodanyŋ aşylu saltanatyna audan äkımı Aslanbek Sarqūlov, baiqaudyŋ ädıl qazylar alqasynyŋ töraiymy, aqyn, ūstaz, Qazaqstan Jazuşylar odaǧynyŋ müşesı, Qazaqstan Jazuşylar odaǧy Batys Qazaqstan oblysy boiynşa filialynyŋ direktory, QR bılım beru salasynyŋ üzdıgı, «Eren eŋbegı üşın» jäne Ybyrai Altynsarin medaldarynyŋ, «Parasat» ordenınıŋ iegerı, «Kaztalov audanynyŋ Qūrmettı azamaty» Dariǧa Mūştanova, jurnalist, ūlttyq tärbie men şeşendık önerdı nasihattauşy, «Elektrondy qazaq üi» jobasynyŋ avtory, «Dılmar» şeşendık öner mektebınıŋ jetekşısı Jarqyn Sälenūly, tılşı, diktor, audiokıtap jasauşy Quat Ahmetjanov jäne mesenattar qatysty.
Memleket basşysy Qasym-Jomart Toqaevtyŋ «Kıtap oqityn ūlt» ideiasyn qoldau maqsatynda audan äkımı Aslanbek Ahmetollaūly Sarqūlovtyŋ bastamasymen 2023 jyldan berı ūiymdastyrylyp kele jatqan taǧylymdy joba biyl alǧaş ret respublikalyq deŋgeige köterıldı.
Bastapqyda audan kölemınde qolǧa alynǧan bastama bügınde el öŋırlerın jalǧaǧan auqymdy ruhani alaŋǧa ainalyp otyr. Baiqauǧa Maŋǧystau, Qaraǧandy, Almaty, Jambyl, Türkıstan, Aqtöbe, Atyrau jäne Batys Qazaqstan oblystarynan 18 jas oqyrman qatysyp, özara baq synady.
Baiqaudyŋ aşylu saltanatynda audan äkımı Aslanbek Sarqūlov jas oqyrmandardy aituly dodanyŋ bastaluymen qūttyqtap, bılım bäigesınde sättılık tıledı.
— Bız būl jobany balany kıtap oquǧa mındetteitın baiqau retınde emes, kıtapty ömırlık serık etuge, oqyǧanyn tüsınuge, taldauǧa, oi tüiuge jäne ony öz ömırımen bailanystyra bıluge baulityn ruhani alaŋ retınde qalyptastyrudy közdedık. Abai atamyz: «Paida oilama, ar oila,
Talap qyl artyq bıluge.
Artyq ǧylym kıtapta,
Erınbei oqyp köruge», — degen. Būl sözdıŋ mänı bügın de özektı. Qazırgı taŋda balanyŋ nazaryn telefon men äleumettık jelı bölıp äketken zamanda kıtapqa degen qyzyǧuşylyqty qalyptastyru oŋai emes. Sondyqtan jas ūrpaqty kıtapqa jaqyndatatyn ärbır igı bastamanyŋ qoǧamdyq maŋyzy zor. Bügıngı baiqaudyŋ respublikalyq deŋgeige köterıluı – bız üşın ülken märtebe ärı ülken jauapkerşılık. Keşe ǧana Kaztalovta bastalǧan joba bügınde elımızdıŋ är öŋırınen kelgen jas oqyrmandardyŋ basyn qosyp otyr. Būl – ortaq ruhani qūndylyqtyŋ, ortaq maqsattyŋ jeŋısı, — dedı joba avtory.
Baiqauǧa qatysuşylar testıleu kezeŋınen ötıp, özderınıŋ bılımı men bılıktılıgın, oqyǧanyn saralap, zerdesıne toqyp, tüigenın tarazylai bılu qabıletın synady.
Kıtaptan bastalǧan būl ruhani sapardyŋ är jas oqyrmannyŋ jüregıne säule tüsırıp, oiyna örıs, sözıne salmaq, bolaşaǧyna baǧyt bererı anyq.
Ruhani dodaǧa qatysqan ärbır jas – öz aldyna bır älem. Bırı klassikalyq şyǧarmalardyŋ tereŋıne boilasa, bırı zamanaui ädebiettıŋ tynysyn tanydy. Bırı keiıpker mınezın saralap, bırı şyǧarma ideiasyn ömırlık ūstanymymen sabaqtastyrdy. Söitıp, otyz kıtaptyŋ är paraǧy jas oqyrmannyŋ dünietanymyna özındık ız qaldyrdy.
Baiqau qorytyndysy boiynşa bas jüldelı I orynǧa Batys Qazaqstan oblysy, Kaztalov audany, Qaraözen mektep-liseiınıŋ 10-synyp oquşysy Hairulla Jansaia Baibolatqyzy laiyq dep tanyldy. Jeŋımpaz I million teŋge sertifikatqa ie boldy. II oryndy jäne 700 myŋ teŋge sertifikatty Batys Qazaqstan oblysy, Aqjaiyq audany, O.İsaev atyndaǧy jalpy orta bılım beretın mekteptıŋ 9-synyp oquşysy Berjanova Aikörkem Syrymbetqyzy ielendı. Al III oryn jäne 500 myŋ teŋgelık sertifikat Kaztalov audanynyŋ qos bırdei ökılı – Qaraözen mektep-liseiınıŋ 9-synyp oquşysy Tlemisova Ramina Armanqyzy men Kaztalov mektep-liseiınıŋ 9-synyp oquşysy Tynybekova Nūrila Bekbolatqyzyna būiyrdy.
Būdan bölek, baiqauda kıtapqa qūştarlyǧyn, ızdenısın jäne dara qabıletın tanytqan oquşylarǧa arnaiy nominasiialar men syilyqtar tabystaldy. Qadyr Myrza Äli atyndaǧy syilyqqa Atyrau oblysy, Jylyoi audany, Qūlsary qalasyndaǧy №20 jalpy orta bılım beretın mekteptıŋ 10-synyp oquşysy Lauadin Diana İslamqyzy, Jūban Moldaǧaliev atyndaǧy syilyqqa Batys Qazaqstan oblysy, Terektı audany, Ūzynköl orta mektebınıŋ 10-synyp oquşysy Junusova Aiajan Jasūlanqyzy, al Hamza Esenjanov atyndaǧy syilyqqa Kaztalov audany, A.Hūsaiynov atyndaǧy jalpy orta bılım beretın mekteptıŋ 8-synyp oquşysy Amangeldı Sezım Salauatqyzy ie boldy. Arnaiy jülde iegerlerıne jeke käsıpkerler Nūrgül Aşyqova, Abzal Sraliev, Darhan Aiabaliev qoldau körsettı.
Sondai-aq 100 myŋ teŋgelık syilyqqa ie bolǧan oquşylar qatarynda Maŋǧystau oblysynyŋ Beineu audanynan Berdıbek Aqylbek Ädılbekūly, Aqtau qalasynan Bolat Aiaru Qanatqyzy, Qaraǧandy oblysy Şet audanynan Meiırjan Käusar Bahytjanqyzy, Almaty oblysy Qarasai audanynan Laşynbai Aliiana Dınmūhamedqyzy, Jambyl oblysy Tūrar Rysqūlov audanynan Orynbek Erkenaz Nūrdosqyzy, Türkıstan oblysy Saryaǧaş audanynan Bäkırjan Aqseleu Qaldybaiqyzy, Aqtöbe qalasynan Aimūrat Aqnūr Erkebūlanqyzy, Atyrau oblysy İnder audanynan Diusembai Inju Beibıtqyzy, Batys Qazaqstan oblysy Syrym audanynan Batrǧali Aiaru Nūrbolqyzy, Kaztalov audanynan Rahimova Aişa Medetqyzy jäne Şyŋǧyrlau audanynan Jaumbai Aizere Salamatqyzy marapattaldy. Olarǧa «Izdenımpaz oqyrman», «Zerek oqyrman», «Zeiındı oqyrman», «Parasatty oqyrman», «Yntaly oqyrman», «Zerdelı oqyrman», «Talapty oqyrman», «Ziiatker oqyrman», «Bılımpaz oqyrman», «Talǧampaz oqyrman», «Örelı oqyrman» syndy ataulardyŋ berıluı de baiqaudyŋ män-maǧynasyn aişyqtai tüstı.
Oquşylarmen qatar olardyŋ jetekşılerı men ata-analary da audan äkımınıŋ Alǧys hatymen marapattaldy.
«Men oqyǧan 30 kıtap» – belgılı bır merzımde ötetın baiqaudan görı, jas ūrpaqtyŋ kıtappen tūraqty bailanysyn qalyptastyruǧa baǧyttalǧan taǧylymdy bastama. Kaztalov törınde ötken baiqau osyndai ruhani sabaqtastyqtyŋ jarqyn körınısıne ainaldy. Eldıŋ är qiyrynan kelgen jas oqyrmandar bır-bırımen täjıribe almasyp qana qoimai, kıtaptyŋ adam ömırındegı ornyn taǧy bır märte sezındı.
Jeŋıs – bügıngı marapat. Al kıtaptan alǧan bılım men taǧylym – ömır boiǧy enşı.
Jarqyn Sälenūly, «Dılmar» şeşendık önerdı damytu klubynyŋ jetekşısı, baiqaudyŋ ädıl qazy alqasynyŋ müşesı:
— Batys Qazaqstan oblysynyŋ Kaztalov audanynda taǧylymy tereŋ maŋyzdy ıs-şara öttı. «Kıtap aqylyna aqy sūramaityn asyl qazyna»,- deidı. Osy asyl qazynany altyn keudesıne syiǧyzǧan talantty jas ūrpaqty kördık. Olardy kıtapty qalai oqyǧanyn, ne tüsıngenın, qandai äser alǧanyn, oi tüigenın jäne kıtaptyŋ oquşynyŋ ömırın, onyŋ ūstanymyn ǧylymǧa, bılımge, ömırge degen senımın qalai şyŋdaǧandyǧyn kördık. Jäne būl baiqau oquşylardy ruhani tūrǧydan baiytuǧa, sözdık qoryn damytuǧa onyŋ jüregındegı ızgılık, meiırımdılık, adamgerşılık, ar siiaqty eŋ baǧaly qūndylyqtaryn damytuǧa yqpal etkenın közımızben kördık. Būl baiqau tek bır oblystyŋ, bır audannyŋ, bır öŋırdıŋ ǧana emes bükıl respublikanyŋ kölemınde ötuı arqyly jalpy 30 kıtap oqyp, otanǧa qyzmet etetın ülken tūlǧanyŋ jaŋa bır şoǧyryn qalyptastyrǧanyna közımız jettı. Sondyqtan da paidasy mol, taǧylymy tereŋ jäne jas ūrpaqtyŋ bılımı men tanymyna, tärbiesıne qosqan ülesı zor baiqaudy ūiymdastyrǧan audannyŋ äkımı Aslanbek Ahmetollaūlymen osyny ūiymdastyrǧan barşa ūiymdastyruşylarǧa, demeuşı bolǧan azamattarǧa, äsırese, qatysqan oquşylarmen olardy baptaǧan ūstazdaryna, jetekşılerıne alǧys aitamyn. Būl bır künnıŋ şaruasy emes. Künderdıŋ emes, ailardyŋ, künı-tünı köz ılmei kıtap oqyǧan, bılım jinaǧan zeiını men zerek zerdesın damytqan oquşylardyŋ aşy eŋbegınıŋ tättı jemısı. Būl aqşalai jüldeler tek bır rettık közge körınetın jetıstık, bıraq, balalardyŋ alǧan bılımı millardtaǧan aqşaǧa satyp ala almaityn paidaǧa qol jetkızdı dep oilaimyn.
Erkenaz ORYNBEK, Jambyl oblysy:
— «Kıtap bılım būlaǧy, bılım ömır şyraǧy» degendei tuǧan jerımnıŋ topyraǧyn tūmar etıp, är kıtaptyŋ betın, sözın jüregıme tüiıp Batys Qazaqstan oblysyna «Men oqyǧan 30 kıtap» respublikalyq baiqauyna keldım. Osyndai jastardy baǧalap, keremet jarysty ūiymdastyryp otyrǧan Kaztalov audany äkımdıgıne alǧysymdy bıldıremın. Özımnıŋ jetekşım Gulmaira Beinehanqyzyna alǧysymdy bıldıremın. Baiqaudyŋ jas ūrpaq üşın maŋyzy zor dep oilaimyn.
Aqylbek BERDIBEK, Maŋǧystau oblysy:
— Osyndai respublikalyq deŋgeidegı şarany ūiymdastyryp otyrǧan Kaztalov audany äkımdıgıne alǧysymdy aitqym keledı. Kıtap - qainardyŋ közı, ruhani bailyq demekşı barlyq jastardy kıtap oquǧa şaqyramyn. Jäne menı osynda arnaiy daiyndap äkelgen jetekşım Baiǧabylova Aidana apaiǧa da alǧysymdy aitqym keledı. Alǧa bılımdı jas, alǧa Qazaqstan!
Böbek LAUADİNQYZY, Atyrau oblysy, Jylyoi audandyq balalar kıtaphanasynyŋ ädıskerı:
Ua, Kaztalov!
Alǧaş taban tıredım topyraǧyŋa,
Tolqymai jürek qalai otyramyn ä?
Bırlıgıŋ bekem bolsyn, bar tılegım,
Jyrym tögıp keteiın japyraǧyŋa.
Ua, Kaztalov!
Artqa tastap myŋdaǧan şaqyrymdy,
Jettım - au jolym tüsıp aqyryndap.
Amanatyn Jylyoidyŋ arqaladym,
Qobaljyp qysudamyn taqymymdy.
Ua, Kaztalov!
Köretın közım toimai jerlerıŋdı,
Bökenı bülkıl qaqqan belderıŋdı.
Qarsy alǧan äsem äuen äueletıp,
Eskermei qalai ketem Erlerıŋdı.
Ua, Kaztalov!
Kıtapqa tapqandaimyn janaşyrdy,
Körgende Äkımderden tamaşa ülgı.
Jüregım jarylardai quantşy bır,
Äitpese jazylmastai jara syndy.
Ua, Kaztalov!
Oqityn ūlt ūrpaǧyn ūrandaiyn,
Tögeiın tılek jyrym tūmardaiyn.
Bılımdı ūrpaq kögertsın el kösegesın,
Seiıler sonda ǧana bıraz qaiǧym.
Asylbek NÄSIPQALİŪLY
«Auyl ainasy» audandyq qoǧamdyq-saiasi gazetınıŋ direktor-redaktory
