2,1 million Qazaq. Osy qanşa etnikalyq qazaq älı de Otanymyzdan tys jerde — Qytaida, Özbekstanda, Qyrǧyzstanda, Türıkmenstanda, İranda jäne Moŋǧoliiada ömır süredı.
Men mūny bılemın. Öitkenı men de solardyŋ bırı boldym. Moŋǧoliiada tudym. Atamekenge oraldym. Halqymyzdy elge qaitaru — qaiyrymdylyq emes. Būl — Qazaqstan jasai alatyn eŋ aqyldy ärı auqymdy investisiia. Sandardyŋ özı mūny däleldeidı.
10 paiyzǧa ülken Qazaqstan. Bız bügınde 20 millionbyz. 2,1 million qandasymyzdy qossaq, 22,1 million bolamyz. Etnikalyq qazaqtardyŋ ülesı şamamen 70 paiyzdan 74 paiyzǧa deiın ösedı.
Jas ūlt odan da jas bolady. Oralmandardyŋ 61 paiyzy — eŋbekke qabılettı jastaǧy adamdar. Būl — 1,27 million jūmysşy. Taǧy 31 paiyzy — balalar. 650 myŋ bala qazaq mektebınde ösıp, qazaq tılınde söileidı.
Olar özın-özı öteidı — ekı jyldyŋ ışınde. Ortaşa jalaqymen jūmys ısteitın şamamen 890 myŋ adam jyl saiyn biudjetke tabys salyǧy, äleumettık audarymdar men QQS türınde şamamen 3 milliard dollar äkeledı. Bırjolǧy qonystandyru şyǧyny 18–24 aida öteledı. Odan keiın ondaǧan jyl boiy taza paida.
50 jylda olar tört ese ösedı. Oralman otbasylary 2–3 bala emes — kemınde 4–5 balaly. Ekı ūrpaq boiy osyny eseptesek: bügıngı 2,1 million qandas 2070-jyldary şamamen 8–10 million adamǧa ainalady — el halqynyŋ törtten bırıne jaqyn, ärı olardyŋ basym köpşılıgı tumysynan qazaq tıldı.
Būl köşı-qon tolqyny emes. Būl — qazaq ūltynyŋ demografiialyq bolaşaǧynyŋ özı.
Olar jūmys ornyn alady emes — jasaidy. Öz aǧam 2006 jyly keldı. Bügınde onyŋ ısı 40–50 adamdy jūmyspen qamtyp otyr. Būl erekşelık emes — men jeke bıletın oralmandardyŋ 80 paiyzy jūmysşy emes, jūmys beruşı.
Olar tek sıŋbeidı — olar jetekşılık etedı. Qūryltaidyŋ özınde tört müşe — Moŋǧoliiadan kelgen bırınşı buyn qazaqtar. Eşteŋesız kelgen, orysşa bır auyz söz bılmegen adamdar endı eldıŋ zaŋyn jazyp otyr.
Endı ekınşı jäne üşınşı ūrpaqty elestetıŋız. Bırınşı buyn qolymen käsıp aşyp, qaisarlyǧymen parlamentke kırdı. Olardyŋ balalary qazaq mektebınde ösıp, universitetterımızge tüsıp, qazaqşa, orysşa jäne aǧylşynşa söileidı. Nemerelerı — bızdıŋ injenerler, ǧalymdar, ministrler men käsıpkerler bolady.
Olar — Qazaqstannyŋ älemge tırı köpırlerı. Ärbır oralman ekınşı tılmen keledı — sol tılmen bırge bailanys äkeledı:
• Qytaidan — mandarin tılın bıletın, qytai ıskerlık mädenietın tüsınetın adamdar. Eŋ ırı sauda serıktesımız ben «Bır beldeu, bır jol» üşın baǧa jetpes bailyq
• Özbekstannan — Ortalyq Aziianyŋ eŋ köp halqy bar elmen bailanystyratyn özbek tıldıler
• Türıkmenstan men İrannan — Kaspiidıŋ arǧy betın aşatyn türıkmen jäne parsy tıldıler
• Moŋǧoliiadan — şyǧystaǧy körşımızben bailanysty tereŋdetetın moŋǧol tıldıler.
Eşbır elşılık tegın berıletın närsenı satyp ala almaidy: tuystyq jelıler, ana tılındegı erkındık jäne şekaranyŋ ekı jaǧyndaǧy senım.
Ärbır qandas — bır adamnan tūratyn sauda missiiasy.
Olar orysşa söilemeidı — jäne būl elımız üşın ülken syi. Moŋǧoliia men Qytaidan kelgen qandastar taza qazaq tılınde ösedı. Elge oralǧan är otbasy mektepterımızge, bazarlarymyzǧa, köşelerımızge ana tılın äkeledı. Eşbır tıl baǧdarlamasy olardyŋ tabiǧi ısteitının ıstei almaidy.
Olar mädenietımızdı alyp keledı. Moŋǧoliia qazaqtary dästürımızdı saqtap qaldy — bürkıtşılerdı, aitysty, auyzşa mūrany.
Olar tek Qazaqstanǧa oralmaidy — Olar Qazaqstandy öz bolmysyna qaitarady.
Syrtta älı 2,1 million öz adamymyz bar. 10 paiyzǧa köp halyq. Jylyna minimum 3-5 milliard dollar. Qysqa uaqytta qosymşa 10 millionǧa deiın demografiialyq artyqşylyq. Küştırek tıl, küştırek mädeniet, küştırek ūlt.
Olardy elge qaitaratyn uaqyt jettı.
