Foto: aşyq derekközden
Qazaqstanda mobildı internettıŋ qūny men sapasy turaly pıkırtalas köbıne tarifterdıŋ qymbattauyna bailanysty örbidı. Abonenttık tölemnıŋ ösuı, internet paketterınıŋ baǧasy jäne şeteldık naryqtarmen salystyru jiı talqylanatyn mäselelerdıŋ qatarynda. Alaida mobildı bailanystyŋ qoljetımdılıgın tek tarif qūnymen baǧalau jetkılıksız. Mūnda internettıŋ jyldamdyǧy, bır gigabaittyŋ baǧasy, tūtynylatyn trafik kölemı jäne jelınıŋ qamtu sapasy da maŋyzdy röl atqarady.
Halyqaralyq zertteuler Qazaqstannyŋ osy körsetkışter boiynşa bırqatar memleketten ozyq tūrǧanyn körsetedı. Elde mobildı internet salystyrmaly türde arzan bolǧanymen, ony paidalanu deŋgeiı joǧary. Sonymen qatar bailanys infraqūrylymyn damytuǧa baǧyttalǧan investisiialar da artyp keledı.
Qazaqstanda 1 GB internet qanşa tūrady?
Broadband Genie zertteuınıŋ 2026 jylǧy derekterıne säikes, Qazaqstanda mobildı internettıŋ 1 gigabaity orta eseppen 0,3 AQŞ dollaryn qūraidy. Būl abonentterdıŋ naqty ai saiynǧy şyǧyny emes, tariftık ūsynystar negızınde eseptelgen ortaşa körsetkış.
Osy nätijemen Qazaqstan zertteuge engızılgen 234 el men aumaqtyŋ arasynda 53-orynǧa jaiǧasyp, mobildı internet baǧasy qoljetımdı memleketterdıŋ qataryna kırdı.
Al älem boiynşa bır gigabait internettıŋ ortaşa qūny 1,23 dollar şamasynda. Iаǧni Qazaqstandaǧy körsetkış jahandyq ortaşa baǧadan tört eseden astam tömen. Sonymen bırge 94 memleket pen aumaqta 1 GB internettıŋ baǧasy 1 dollardan joǧary.
Degenmen internettıŋ arzan boluy onyŋ sapasy da joǧary degendı bıldırmeidı. Qoljetımdılıktı dūrys baǧalau üşın tarif qūnymen qatar derekterdı tasymaldau jyldamdyǧyn da eskergen jön.
Qazaqstan jyldam internetı bar elder arasynda neşınşı orynda?
Būl körsetkıştı salystyru üşın Speedtest Global Index reitingındegı mobildı internet jyldamdyǧy boiynşa üzdık 55 memlekettıŋ derekterı paidalanylǧan. Olar Broadband Genie zertteuındegı tarif qūny turaly aqparatpen salystyrylǧan.
Būl joly bır gigabaittyŋ baǧasy emes, ai saiynǧy internet şyǧyny negızge alynǧan. Mūndai täsıl paidalanuşylardyŋ bailanysqa jūmsaityn qarajatyn salystyruǧa mümkındık beredı.
Zertteu nätijesı boiynşa Qazaqstan mobildı internetı eŋ jyldam 55 eldıŋ ışınde baǧa qoljetımdılıgı jaǧynan jetınşı orynda tūr. Eldegı mobildı internettıŋ ortaşa ailyq qūny 10,65 dollardy qūraidy. Al atalǧan memleketter tobyndaǧy ortaşa baǧa 27 dollardan asady. Demek, Qazaqstanda mobildı internet jyldam elderdegı ortaşa körsetkışten 2,5 eseden astam arzan.
Speedtest Global Index derekterınde Qazaqstandaǧy mobildı internet jyldamdyǧy 93 Mbit/s dep körsetılgen. Būl älemdık reitingte 51-orynǧa säikes keledı. Osy körsetkış boiynşa elımız Kanada, İtaliia, İspaniia, Ūlybritaniia, İrlandiia, Rumyniia jäne İndoneziia siiaqty memleketterden joǧary tūr.
Sondai-aq Qazaqstan EAEO men Ortalyq Aziia elderı arasynda mobildı internet jyldamdyǧy boiynşa köşbasşy sanalady.
Osylaişa, Qazaqstanda internettıŋ salystyrmaly türde joǧary jyldamdyǧy men qoljetımdı baǧasy qatar qalyptasqan.
Jyldam internetı bar elderde bailanys nege qymbat?
Halyqaralyq salystyruda jyldamdyq reitingısınıŋ aldyŋǧy qataryndaǧy memleketterdıŋ internet qyzmetı qymbat ekenı baiqalady.
Mäselen, mobildı internet jyldamdyǧy boiynşa alǧaşqy üştıkte tūrǧan BAÄ, Katar jäne Kuveitte ai saiynǧy internet şyǧyny 58,8 dollardan 80 dollardan astam somaǧa deiın jetedı. Būl Qazaqstandaǧy körsetkışten bırneşe ese joǧary.
Atap aitqanda, Kuveitte mobildı internet Qazaqstanǧa qaraǧanda 7,5 eseden astam, al BAÄ men Katarda 5,5 eseden astam qymbat. Al alǧaşqy ondyqtaǧy basqa memleketterdıŋ köpşılıgınde internet baǧasy Qazaqstandaǧydan kemınde 2,5 ese joǧary.
Kanadamen salystyru da nazar audaruǧa tūrarlyq. Būl el mobildı internet jyldamdyǧy jaǧynan Qazaqstannan alda bolǧanymen, paidalanuşylar bailanys üşın şamamen 5,5 ese köp töleidı.
Kerısınşe, internet baǧasy öte tömen köptegen memleket jyldamdyq reitingıne enbegen nemese tızımnıŋ tömengı bölıgınde ornalasqan.
Būl derekter älemdık naryqta jyldamdyq pen baǧanyŋ arasynda belgılı bır aiyrmaşylyq bar ekenın körsetedı. Keibır elderde internet jyldam bolǧanymen, baǧasy qymbat. Basqa memleketterde qyzmet arzan bolǧanymen, jyldamdyq pen sapa körsetkışterı tömen.
Qazaqstan osy ekı körsetkıştıŋ arasyndaǧy tiımdı tepe-teŋdıktı saqtap otyrǧan elderdıŋ bırı.
Qazaqstandyqtar internettı belsendı paidalanady
Mobildı bailanystyŋ qoljetımdılıgın baǧalaudaǧy taǧy bır maŋyzdy körsetkış – abonentterdıŋ tūtynatyn internet trafigı. Būl halyqtyŋ sifrlyq qyzmetterdı qanşalyqty belsendı paidalanatynyn aŋǧartady.
Qazaqstanda bır gigabait internettıŋ ortaşa baǧasy şamamen 0,30 dollar bolsa, bır abonentke aiyna orta eseppen 23–24 GB trafik tiesılı.
Halyqaralyq elektr bailanysy odaǧynyŋ (ITU) mälımetınşe, 2025 jyly Qazaqstanda bır mobildı keŋ jolaqty internet abonentı jylyna 283 GB derek paidalanǧan. Būl älemdık ortaşa körsetkışten, iaǧni 184 GB-tan şamamen 1,5 ese joǧary.
Ailyq eseppen alǧanda, älemde bır jazylymǧa 15,3 GB internet trafigı kelse, TMD elderınde būl körsetkış 22 GB-ty qūraidy. Qazaqstandaǧy ortaşa körsetkış 23,6 GB şamasynda. Demek, elımız mobildı internettı eŋ belsendı paidalanatyn aimaqtardyŋ bırındegı joǧary nätijenı körsetıp otyr.
Soŋǧy jyldary trafik kölemı de aitarlyqtai artqan. 2019 jyly Qazaqstandaǧy bır abonent jylyna şamamen 120 GB internet tūtynsa, 2025 jyly būl körsetkış 283 GB-qa jettı. Iаǧni alty jylda tūtynu kölemı 2,3 eseden astam ösken.
Salystyru üşın, älemdık körsetkış osy kezeŋde 72 GB-tan 184 GB-qa deiın artty. Qazaqstanda tūtynu kölemı bükıl kezeŋ boiy jahandyq ortaşa deŋgeiden joǧary bolǧan.
İnternettı paidalanudyŋ artuy halyqtyŋ kündelıktı ömırınde sifrlyq servisterdıŋ keŋınen taraluymen bailanysty. Beinebailanys, mobildı banking, elektrondyq memlekettık qyzmetter, onlain bılım beru, qaşyqtan jūmys ısteu jäne äleumettık jelıler kündelıktı tūrmystyŋ ajyramas bölıgıne ainaldy.
Sonymen qatar internetke sūranystyŋ ösuı elektrondyq sauda, sifrlyq tölemder, jetkızu qyzmetterı men onlain servisterdıŋ damuyna jol aşady.
Trafiktıŋ ösuı operatorlarǧa qandai mındet jükteidı?
İnternettı tūtynu kölemınıŋ artuy bailanys operatorlaryna tüsetın jüktemenı de köbeitedı. Paidalanuşylar derekterdı neǧūrlym köp qoldanǧan saiyn bazalyq stansiialar men bailanys arnalarynyŋ ötkızu qabıletıne qoiylatyn talap küşeiedı.
GSMA sarapşylary da trafik kölemınıŋ ösuı telekommunikasiialyq jelılerdı keŋeitu men jaŋǧyrtuǧa tūraqty investisiia saludy qajet etetının atap ötedı.
Qazaqstandaǧy operatorlardyŋ derekterı de osy ürdıstı rastaidy.
Mäselen, 2026 jyly Tele2 jelısınde bır paidalanuşynyŋ ai saiynǧy internet tūtynuy 40 GB-qa jetken. Kcell jäne Activ abonentterı 2026 jyldyŋ bırınşı jartyjyldyǧynda aiyna orta eseppen 30,4 GB internet paidalanǧan. Būl ötken jyldyŋ säikes kezeŋımen salystyrǧanda 63,4%-ǧa köp.
Al Beeline jelısınde 2026 jyldyŋ ekınşı toqsanynda bır paidalanuşyǧa şaqqandaǧy ailyq trafik 22,9 GB bolǧan. Körsetkış bır jyl ışınde 13,4%-ǧa ösken.
Trafik kölemınıŋ artuy operatorlar aldynda bırneşe mındet qoiady.
Bırınşıden, jelınıŋ ötkızu qabıletın arttyru qajet. Eger infraqūrylym paidalanuşylardyŋ sūranysyna sai jaŋartylmasa, äsırese qarbalas uaqytta internet jyldamdyǧy tömendeuı mümkın.
Ekınşıden, qosymşa bazalyq stansiialar ornatu, qoldanystaǧy jabdyqtardy jaŋǧyrtu jäne 4G men 5G jelılerınıŋ qamtu aumaǧyn keŋeitu maŋyzdy.
Üşınşıden, operatorlar tariftık ūsynystaryn da özgertuge mäjbür. Trafiktı köp paidalanatyn abonentterge arnalǧan ırı paketter men şekteusız tarifterge sūranys artuy mümkın. Alaida tūtynu kölemınıŋ ösuı kompaniia kırısınıŋ däl sondai qarqynmen köbeietının bıldırmeidı. Sebebı paidalanuşylar internettı būrynǧy tölem kölemın saqtai otyryp, köbırek tūtynuy yqtimal.
Bailanys salasyna salynatyn investisiia kölemı artyp keledı
Mobildı internet sapasyn saqtau jäne jelınıŋ qamtu aimaǧyn keŋeitu üşın operatorlarǧa qomaqty qarajat qajet. Äsırese 5G tehnologiiasyn engızu, bazalyq stansiialardy jaŋartu jäne trafiktıŋ artuyna beiımdelu qosymşa investisiiany talap etedı.
Qazaqstandyq operatorlardyŋ qarjylyq esepterınde de kürdelı şyǧyndardyŋ öskenı baiqalady.
2023 jyldan bastap 2026 jyldyŋ bırınşı jartyjyldyǧyna deiın «Ksell» AQ-nyŋ (Kcell jäne Activ) kürdelı şyǧyny 411,8 mlrd teŋgenı qūraǧan. Tek 2025 jyldyŋ qorytyndysy boiynşa būl körsetkış 29,3%-ǧa östı.
Al «KaR-Tel» JŞS-nıŋ (Beeline jäne Izi) osy kezeŋdegı kürdelı şyǧyndary 288,6 mlrd teŋgege jetken. 2025 jyly kompaniianyŋ būl baǧyttaǧy şyǧyny 22,2%-ǧa artqan.
«Mobail Telekom-Servis» JŞS (Tele2 jäne Altel) investisiia kölemı turaly tiıstı mälımetterdı aşyq derekközderde jariialamaidy. Degenmen kompaniianyŋ mälımdeuınşe, 2030 jylǧa deiın telekommunikasiialyq jelılerdı damytuǧa baǧyttalǧan investisiia kölemı 400 mlrd teŋgeden asady dep kütılude.
Ūlttyq statistika biurosynyŋ mälımetterı de aqparat jäne bailanys sektoryndaǧy investisiialyq belsendılıktıŋ artqanyn körsetedı.
2023–2025 jyldary atalǧan salaǧa salynǧan investisiialardyŋ jalpy kölemı 1,2 trln teŋgege juyqtady. Al oǧan deiıngı üş jylda būl körsetkış 450 mlrd teŋgeden aspaǧan. Osylaişa, soŋǧy üş jyldaǧy investisiia kölemı aldyŋǧy üş jylmen salystyrǧanda ekı eseden astam artty.
2023 jylǧy ösımnıŋ bır bölıgı 5G jiılıkterıne arnalǧan lisenziialardy satyp alumen bailanysty boldy. Būl maqsatqa şamamen 156 mlrd teŋge jūmsalǧan. Atalǧan şyǧyndy eseptemegennıŋ özınde 2023–2025 jyldardaǧy investisiia kölemı 1 trln teŋgeden asyp, aldyŋǧy üş jyldaǧy körsetkışten 2,2 eseden astam joǧary bolǧan.
İnvestisiialyq ösım 2026 jyly da jalǧasyp otyr. Qaŋtar-qyrküiek ailarynda aqparat jäne bailanys salasyndaǧy negızgı kapitalǧa salynǧan investisiia kölemı 344,7 mlrd teŋgege jetken. Būl ötken jyldyŋ säikes kezeŋımen salystyrǧanda 47%-ǧa artyq. Al investisiialardyŋ naqty kölem indeksı 129,2%-dy qūraǧan.
Demek, bailanys infraqūrylymyn damytuǧa baǧyttalǧan qarjy kölemı jyl saiyn ūlǧaiyp keledı. Degenmen būl jaǧdai tarifter mındettı türde däl sondai qarqynmen qymbattaidy degendı bıldırmeidı.
Mobildı bailanys baǧasy infliasiiadan baiau ösken
Bailanys salasyndaǧy investisiialardyŋ artuy aiasynda tarifterdıŋ qymbattauy zaŋdy qūbylys siiaqty körınuı mümkın. Alaida statistikalyq mälımetter mobildı bailanys baǧasynyŋ jalpy infliasiia deŋgeiınen tömen qarqynmen öskenın körsetedı.
2020 jylǧy jeltoqsannan 2026 jylǧy qyrküiekke deiın Qazaqstanda mobildı bailanys tarifterınıŋ abonenttık tölemı 58,4%-ǧa artqan. Al osy uaqyt aralyǧyndaǧy jalpy infliasiia 86,8%-dy qūrady.
Salystyrmaly kezeŋde azyq-tülık tauarlarynyŋ baǧasy 88%-ǧa, azyq-tülıkke jatpaityn tauarlar 83,4%-ǧa, aqyly qyzmetter 88,5%-ǧa qymbattaǧan.
Būdan bölek, keibır äleumettık maŋyzy bar qyzmetterdıŋ qūny ekı eseden astam östı. Mysaly, kündızgı stasionarda emdelu baǧasy 2,5 eseden artyq qymbattaǧan. Äue jäne temırjol tasymaly, ambulatoriialyq qyzmetter, qoǧamdyq tamaqtanu, demalys pen oiyn-sauyq salalaryndaǧy bırqatar qyzmet türlerınıŋ baǧasy da ekı eseden astam ösken.
Osy derekterdı eskersek, mobildı bailanys Qazaqstanda basqa köptegen tauarlar men qyzmetterge qaraǧanda baiau qymbattaǧanyn baiqauǧa bolady.
İnternettıŋ naqty qoljetımdılıgı qalai özgerdı?
Mobildı bailanystyŋ qoljetımdılıgın tek abonenttık tölemnıŋ özgeruımen ölşeu dūrys emes. Öitkenı tariftıŋ baǧasymen bırge onyŋ ışındegı internet kölemı de özgeruı mümkın.
ITU mälımetterıne säikes, Qazaqstanda bır mobildı internet jazylymyna şaqqandaǧy jyldyq trafik kölemı 2020 jylǧy 160 GB-tan 2025 jyly 283 GB-qa deiın ösken. Būl – 77%-dan astam ösım.
Al osy kezeŋde abonenttık tölem şamamen 58%-ǧa artqan.
Demek, paidalanuşylardyŋ şyǧyny öskenımen, tūtynylatyn internet kölemı odan da jyldam köbeigen. Sonyŋ nätijesınde bır gigabaitqa şaqqandaǧy naqty şyǧyn tömendegen.
Halyqtyŋ tabysyn da eskergen jön. 2026 jyldyŋ ekınşı toqsanynda ortaşa tabys 410 myŋ teŋgege jetken. Būl 2020 jylǧy deŋgeiden atauly mände 2,2 eseden astam joǧary.
Iаǧni tabystyŋ ösu qarqyny mobildı bailanys baǧasynyŋ ösuınen jyldamyraq bolǧan. Būl ortaşa eseppen halyqtyŋ internet qyzmetın satyp alu mümkındıgı jaqsarǧanyn körsetedı. Degenmen tabysy tömen azamattar üşın tarifterdıŋ ösuı älı de sezıluı mümkın.
Ūlttyq statistika biurosynyŋ derekterı boiynşa, halyqtyŋ jalpy şyǧynyndaǧy bailanys qyzmetterıne jūmsalatyn qarajattyŋ ülesı 3,4%-dy qūraidy. Būl körsetkış ūzaq uaqyt boiy aitarlyqtai özgermegen.
Qoljetımdı internet – sifrlyq ekonomikanyŋ negızı
Halyqaralyq reitingter men ūlttyq statistika derekterın salystyru Qazaqstannyŋ mobildı bailanys naryǧynda özındık erekşelıgı bar ekenın aŋǧartady.
Bır jaǧynan, elde mobildı internettı tūtynu kölemı joǧary. Ekınşı jaǧynan, onyŋ qūny salystyrmaly türde tömen, al jyldamdyǧy öŋırdegı üzdık körsetkışterdıŋ qatarynda.
Būl jaǧdai bailanys operatorlary üşın de jaŋa talaptar qalyptastyrady. Abonentter sany men trafik kölemı artqan saiyn jelınıŋ ötkızu qabıletın ūlǧaityp, qyzmet sapasyn saqtau qajet. Mūnyŋ barlyǧy tūraqty investisiiany talap etedı.
Al halyq üşın qoljetımdı internet elektrondyq memlekettık qyzmetterdı paidalanu, onlain bılım alu, qaşyqtan jūmys ısteu, sifrlyq tölemder jasau jäne käsıpkerlıktı damytu mümkındıgın keŋeitedı.
Sondyqtan mobildı bailanystyŋ tiımdılıgın tek tarif baǧasymen baǧalau jetkılıksız. Onyŋ jyldamdyǧy, qamtu aumaǧy, tūtynu kölemı jäne paidalanuşylardyŋ naqty şyǧyny da nazarǧa alynuy kerek.
Qazaqstanda soŋǧy jyldary osy körsetkışterdıŋ bırqatary oŋ dinamika körsetıp otyr. Endıgı maŋyzdy mındet – internetke degen sūranys odan ärı artqan jaǧdaida da onyŋ jyldamdyǧy men sapasyn saqtap qalu.
Būl üşın operatorlardyŋ investisiialyq belsendılıgı, jelılerdı tūraqty jaŋǧyrtu jäne naryqtaǧy boljamdy jaǧdai maŋyzdy. Tarifterdıŋ bırqalypty indeksteluı de bailanys infraqūrylymyn damytu men qyzmettıŋ qoljetımdılıgın saqtauǧa yqpal etetın faktorlardyŋ bırı.
