Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyŋ biylǧy Joldauy Qazaqstannyŋ äleumettık-ekonomikalyq damuynyŋ basym baǧyttaryn aiqyndap, halyqtyŋ ömır sapasyn arttyruǧa baǧyttalǧan maŋyzdy mındetterdı belgıledı.
Äleumettık infraqūrylymdy jaŋǧyrtu, adam kapitalyn damytu, şaǧyn jäne orta biznestı qoldau, jaŋa jūmys oryndaryn aşu jäne 2027 jyldy «Jalpyhalyqtyq auqymdy qūrylys jyly» dep jariialau bastamasy el damuynyŋ jaŋa mümkındıkterıne jol aşady.
Būl bastamalardyŋ maŋyzy tek ekonomikalyq ösımmen şektelmeidı. Jaŋa mektepter men medisinalyq mekemeler salu, äleumettık qyzmetterdıŋ qoljetımdılıgın arttyru jäne öŋırlerdıŋ infraqūrylymyn damytu azamattardyŋ äl-auqatyn jaqsartuǧa, äleumettık mümkındıkterdı keŋeituge jäne qoǧamnyŋ tūraqty damuyna yqpal etedı.
Osy oraida äleumettanuşy Medet Kudabekov Prezident Joldauynda belgılengen äleumettık saiasattyŋ basymdyqtary, adam kapitalyn nyǧaitudyŋ maŋyzy, şaǧyn jäne orta biznestı damytudyŋ mümkındıkterı men «Halyqtyq qūrylys» bastamasynyŋ qoǧamǧa yqpaly turaly pıkır bıldırdı.
— Prezident Qasym-Jomart Toqaev Joldauynda äleumettık infraqūrylymdy damytuǧa, jaŋa mektepter, auruhanalar men perinataldy ortalyqtar saluǧa erekşe basymdyq berdı. Memleket basşysynyŋ būl bastamalary halyqtyŋ tūrmys sapasyn arttyruǧa jäne öŋırlerdıŋ teŋgerımdı damuyna qandai mümkındıkter aşady?
— Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyŋ Joldauynda köterılgen äleumettık infraqūrylymdy damytu, äleumettık saiasatty jaŋǧyrtu, adam kapitalyn nyǧaitu, şaǧyn jäne orta biznestı qoldau jäne 2027 jyldy «Jalpyhalyqtyq auqymdy qūrylys jyly» dep jariialau jönındegı bastamalar Qazaqstannyŋ äleumettık-ekonomikalyq damuynyŋ özara bailanysty baǧyttary. Menıŋ oiymşa, būl bastamalardyŋ basty erekşelıgı – ekonomikalyq ösımdı halyqtyŋ kündelıktı ömırındegı naqty özgerıstermen bailanystyruynda. Öitkenı memlekettıŋ damu deŋgeiı tek makroekonomikalyq körsetkıştermen emes, azamattardyŋ sapaly bılım alu, medisinalyq kömekke qol jetkızu, laiyqty jūmys tabu jäne qolaily äleumettık ortada ömır süru mümkındıkterımen ölşenedı.
Prezidenttıŋ jaŋa mektepter, auruhanalar, perinataldy ortalyqtar jäne basqa da äleumettık nysandar saluǧa basymdyq beruı halyqtyŋ ömır süru sapasyn arttyruǧa baǧyttalǧan maŋyzdy qadam dep sanaimyn.
Äleumettık infraqūrylym – qoǧamnyŋ tūraqty damuynyŋ negızgı şarttarynyŋ bırı. Onyŋ qoljetımdılıgı azamattardyŋ äleumettık mümkındıkterıne, eŋbekke aralasuyna jäne bolaşaqqa degen senımıne tıkelei äser etedı. Äsırese auyldyq jerler men şaǧyn qalalarda äleumettık nysandardyŋ jetkılıksızdıgı qala men auyl arasyndaǧy ömır sapasynyŋ aiyrmaşylyǧyn tereŋdetuı mümkın. Sondyqtan jaŋa äleumettık nysandar salu öŋırler arasyndaǧy teŋsızdıktı azaityp, halyqtyŋ tūrǧylyqty jerıne qaramastan sapaly bılım men medisinalyq qyzmet aluyna mümkındık beredı. Alaida būl jerde bır maŋyzdy mäselenı atap ötkım keledı. Äleumettık infraqūrylymdy damytu tek ǧimarattar salumen şektelmeuı kerek. Jaŋa mektepter men auruhanalar tiıstı mamandarmen qamtamasyz etılıp, äleumettık qyzmet körsetu mekemelerınde käsıbi kadrlar jūmys ısteuı qajet. Būl mäsele menıŋ «Äleumettık qyzmet körsetu jüiesın jaŋǧyrtu jaǧdaiyndaǧy äleumettık jūmys kadrlarymen qamtamasyz etudı äleumettanulyq taldau» taqyrybyndaǧy dissertasiialyq zertteuımmen tıkelei bailanysty. Zertteu barysynda äleumettık saladaǧy kadr tapşylyǧy, mamandardyŋ tūraqtamauy, eŋbekaqy deŋgeiınıŋ tömendıgı jäne käsıbi bılıktılıktı arttyru mümkındıkterınıŋ şekteulılıgı siiaqty jüielı mäseleler anyqtaldy. Sondyqtan äleumettık infraqūrylymdy damytu men ony käsıbi kadrlarmen qamtamasyz etu bırtūtas memlekettık saiasat retınde qarastyryluy tiıs.
— Memleket basşysy äleumettık saiasattyŋ basty maqsaty azamattardy tölemderge täueldı etu emes, olardyŋ äl-auqaty men ömır sapasyn arttyru ekenın atap öttı. Prezident ūsynǧan būl täsıl qoǧamnyŋ äleumettık jauapkerşılıgın qalyptastyruǧa jäne äleumettık memlekettıŋ jaŋa modelın damytuǧa qalai yqpal etedı?
— Memleket basşysynyŋ äleumettık saiasattyŋ maqsaty azamattardy tölemderge täueldı etu emes, olardyŋ äl-auqaty men ömır sapasyn arttyru boluy kerek degen ūstanymyn qoldaimyn. Sonymen bırge äleumettık tölemderdı tek äleumettık täueldılıktı qalyptastyratyn qūral retınde qarastyru dūrys emes. Äleumettık tölemder de infraqūrylymdy damytu, jaŋa jūmys oryndaryn aşu jäne halyqtyŋ ömır süru sapasyn arttyru siiaqty äleumettık saiasattyŋ maŋyzdy tetıkterınıŋ bırı.
Eŋ bastysy – äleumettık tölemder belsendı äleumettık şaralarmen qatar jüzege asyryluy kerek. Mysaly, järdemaqylar azamattarǧa belgılı bır uaqyt aralyǧynda qarjylyq tūraqtylyqty saqtauǧa, qaita daiarlau kurstarynan ötuge, jaŋa mamandyq igeruge jäne eŋbek naryǧyndaǧy özgerısterge säikes käsıbi baǧytyn özgertuge mümkındık beredı. Iаǧni, äleumettık qoldau adamnyŋ eŋbek naryǧyna qaita oraluyna jaǧdai jasauy tiıs. Sonymen qatar äleumettık tölem alatyn azamattardyŋ barlyǧy bırdei eŋbek etuden bas tartqan adamdar emes ekenın eskeru qajet. Osy tūrǧydan alǧanda, äleumettık infraqūrylymdy damytu äleumettık tölemderge degen qajettılıktı tömendetudıŋ maŋyzdy şarttarynyŋ bırı bolyp tabylady. Eger azamattyŋ balasyn ornalastyratyn balabaqşasy nemese jaqyndaryna kütım körsetetın äleumettık qyzmet ortalyǧy bolsa, ol eŋbek naryǧyna belsendı aralasyp, tūraqty tabys tabuǧa mümkındık alady. Demek, äleumettık memlekettıŋ jaŋa modelınde äleumettık tölemder men belsendı äleumettık saiasat bırın-bırı tolyqtyruy qajet. Memlekettıŋ mındetı – azamattardy äleumettık kömekten aiyru emes, olardyŋ äleumettık tölemderge mūqtajdyǧyn azaitatyn jaǧdai qalyptastyru.
— Joldauda adam kapitalyn damytu, balalardyŋ sapaly bılım men medisinalyq kömek aluyna jaǧdai jasau mäselelerıne airyqşa män berıldı. Prezidenttıŋ öskeleŋ ūrpaqtyŋ bolaşaǧyna baǧyttalǧan būl saiasaty Qazaqstannyŋ äleumettık äleuetın nyǧaituda qandai röl atqarady?
— Prezident Joldauynda balalardyŋ sapaly bılım aluyna, medisinalyq kömekke qol jetkızuıne jäne olardyŋ jan-jaqty damuyna erekşe män berıluı öte oryndy. Sebebı adam kapitaly – memlekettıŋ eŋ maŋyzdy strategiialyq resursy. Bügıngı balalardyŋ bılım deŋgeiı, densaulyǧy jäne äleumettık mümkındıkterı erteŋgı qoǧamnyŋ ekonomikalyq jäne intellektualdyq äleuetın aiqyndaidy. Sondyqtan bılım beru men densaulyq saqtau salasyna salynǧan investisiiany tek äleumettık şyǧyn retınde emes, eldıŋ bolaşaǧyna baǧyttalǧan ūzaq merzımdı investisiia retınde qarastyruymyz kerek. Būl jerde balalardyŋ tek bılım aluyna nemese medisinalyq kömekpen qamtamasyz etıluıne ǧana emes, olardyŋ qauıpsız ärı qolaily äleumettık ortada ösuıne de nazar audaru qajet. Mysaly, mektepten tys bılım beru, sport, mädeniet, şyǧarmaşylyq jäne bos uaqytty tiımdı ūiymdastyru ortalyqtarynyŋ qoljetımdılıgı jas ūrpaqtyŋ äleumettenuıne, qabıletterın damytuyna jäne qoǧamǧa beiımdeluıne yqpal etedı. Äsırese äleumettık jaǧdaiy tömen otbasylardan şyqqan balalar üşın mūndai mümkındıkterdıŋ maŋyzy zor. Öitkenı äleumettık infraqūrylymnyŋ qoljetımdılıgı bastapqy mümkındıkterdegı teŋsızdıktı azaityp, balalardyŋ öz äleuetın tolyq jüzege asyruyna jaǧdai jasaidy.
Menıŋ oiymşa, adam kapitalyn damytu saiasaty bılım beru, densaulyq saqtau, äleumettık qorǧau jäne jastar saiasaty baǧyttaryn özara bailanystyra otyryp jüzege asyryluy tiıs. Būl Qazaqstannyŋ bolaşaqtaǧy bäsekege qabılettılıgın arttyryp qana qoimai, äleumettık tūraqtylyqtyŋ da berık negızın qalyptastyrady.
— Prezident şaǧyn jäne orta biznestı damytu, jaŋa jūmys oryndaryn aşu jäne eŋbek önımdılıgın arttyru mındetterın belgıledı. Būl bastamalar halyqtyŋ ekonomikalyq belsendılıgın arttyryp, azamattardyŋ öz mümkındıkterın jüzege asyruyna jäne qoǧamdaǧy orta taptyŋ qalyptasuyna qalai äser etedı?
— Prezidenttıŋ şaǧyn jäne orta biznestı damytu, jaŋa jūmys oryndaryn aşu jäne eŋbek önımdılıgın arttyru jönındegı mındetterı de äleumettık saiasatpen tıkelei bailanysty. Menıŋ oiymşa, eger ekonomikalyq jäne äleumettık infraqūrylym keşendı türde damityn bolsa, «Halyqtyq qūrylys» bastamasy şaǧyn jäne orta biznestıŋ damuyna eleulı serpın bere alady.
Bırınşıden, auqymdy qūrylys jūmystary jaŋa ekonomikalyq mümkındıkter qalyptastyrady. Qūrylys materialdaryn öndıru, tasymaldau, qoǧamdyq tamaqtanu, sauda jäne qyzmet körsetu salalarynda şaǧyn jäne orta biznes subektılerıne sūranys artady. Būl jaŋa käsıpkerlık bastamalardyŋ paida boluyna jäne qosymşa jūmys oryndarynyŋ aşyluyna yqpal etedı.
Ekınşıden, täjıribe körsetkendei, halyqtyŋ ömır süru sapasy artqan saiyn tauarlar men qyzmetterge degen sūranys ta özgeredı. Halyqtyŋ tūrmystyq jaǧdaiy jaqsarǧan kezde demalys, mädeniet, sport, sauda, qoǧamdyq tamaqtanu jäne tūrmystyq qyzmet körsetu salalaryndaǧy sūranys köbeiedı.
Mysaly, jaŋa tūrǧyn audandarda mektepter, balabaqşalar, sport keşenderı, mädeni ortalyqtar men qoǧamdyq keŋıstıkterdıŋ paida boluy osy nysandardyŋ ainalasynda jaŋa käsıpkerlık qyzmet türlerınıŋ damuyna mümkındık beredı.
Üşınşıden, būl üderıs öŋırlerdıŋ ekonomikalyq belsendılıgın arttyryp, jergılıktı käsıpkerlerdıŋ qalyptasuyna jaǧdai jasaidy. Äsırese şaǧyn qalalar men auyldyq jerlerde äleumettık jäne injenerlık infraqūrylymnyŋ damuy käsıpkerlık qyzmettı keŋeituge, halyqty jūmyspen qamtuǧa jäne jergılıktı ekonomikanyŋ äleuetın nyǧaituǧa mümkındık beredı.
Törtınşıden, äleumettık infraqūrylymnyŋ damuy azamattardyŋ ekonomikalyq belsendılıgıne tıkelei äser etedı. Balabaqşalar men äleumettık qyzmet körsetu ortalyqtarynyŋ jetkılıktı boluy otbasy müşelerınıŋ, äsırese kütım mındetterın atqaratyn adamdardyŋ eŋbek naryǧyna aralasuyna jaǧdai jasaidy.
Osylaişa, şaǧyn jäne orta biznestıŋ damuy tek käsıpkerler sanynyŋ artuyn ǧana emes, azamattardyŋ tūraqty tabys tabuyn, ekonomikalyq derbestıgın jäne qoǧamdaǧy orta taptyŋ qalyptasuyn bıldıredı.
Menıŋşe, orta taptyŋ qalyptasuy üşın adamdarǧa jūmys oryndaryn ūsynumen qatar, öz käsıbın aşuǧa, qyzmet körsetu salasynda jūmys ısteuge jäne ekonomikalyq bastamalaryn jüzege asyruǧa mümkındık beretın qolaily orta qalyptastyru qajet.
— Prezident Qasym-Jomart Toqaev 2027 jyldy «Jalpyhalyqtyq auqymdy qūrylys jyly» dep jariialaudy ūsynyp, «Halyqtyq qūrylys» bastamasyn köterdı. Būl şeşımnıŋ qoǧam üşın äleumettık maŋyzy qandai? Auqymdy qūrylys jūmystary halyqtyŋ ömır sapasyn jaqsartyp, öŋırlerdıŋ damuyna jäne azamattardyŋ bolaşaqqa degen senımın nyǧaituǧa qalai yqpal etedı?
— Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyŋ 2027 jyldy «Jalpyhalyqtyq auqymdy qūrylys jyly» dep jariialau turaly ūsynysy men «Halyqtyq qūrylys» bastamasyn qoǧamnyŋ äleumettık-ekonomikalyq damuyna baǧyttalǧan maŋyzdy qadam retınde baǧalaimyn. Būl bastamanyŋ mänı tek jaŋa ǧimarattar men infraqūrylymdyq nysandar salumen şektelmeidı. Onyŋ negızgı nätijesı halyqtyŋ ömır sapasyn jaqsartu, öŋırlerdıŋ damu mümkındıkterın keŋeitu jäne azamattardyŋ bolaşaqqa degen senımın nyǧaitu boluy tiıs. Menıŋ dissertasiialyq zertteuımnıŋ nätijelerı osy mäselemen tıkelei bailanysty. Zertteu barysynda äleumettık infraqūrylymnyŋ tiımdılıgı tek materialdyq-tehnikalyq jaǧdaiǧa emes, sonymen qatar käsıbi kadrlardyŋ äleuetıne, äleumettık qyzmetterdıŋ qoljetımdılıgıne jäne eŋbek jaǧdailaryna täueldı ekenı anyqtaldy.
Atap aitqanda, sarapşylarmen jürgızılgen sūhbattarda äleumettık saladaǧy kadr tapşylyǧy, mamandardyŋ tūraqtamauy, käsıbi bılıktılıktı arttyru mümkındıkterınıŋ şekteulılıgı jäne öŋırlerdegı kölık qatynasynyŋ qolaisyzdyǧy siiaqty mäseleler köterıldı. Būl äleumettık nysandardyŋ boluy ǧana jetkılıksız ekenın, olardyŋ tūraqty ärı sapaly qyzmet körsetuı üşın tiıstı jaǧdai qalyptastyru qajettıgın körsetedı. Osyǧan bailanysty «Halyqtyq qūrylys» bastamasyn jüzege asyruda üş baǧytqa erekşe nazar audaru qajet.
Bırınşı – äleumettık infraqūrylym men kadrlyq qamtamasyz etudı qatar damytu. Jaŋa mektepter, medisinalyq jäne äleumettık mekemeler salynǧanda, olardy bılıktı pedagogtermen, medisina qyzmetkerlerımen, äleumettık qyzmetkerlermen jäne basqa da mamandarmen qamtamasyz etu aldyn ala josparlanuy tiıs.
Ekınşı – öŋırlerdegı äleumettık teŋsızdıktı tömendetu. Äleumettık infraqūrylymnyŋ aumaqtyq tūrǧydan teŋgerımdı damuy qala men auyl arasyndaǧy bılım beru, medisinalyq kömek jäne äleumettık qyzmetterge qoljetımdılık aiyrmaşylyǧyn azaitady. Būl äsırese qart adamdar, mügedektıgı bar azamattar, az qamtylǧan otbasylar jäne ömırlık qiyn jaǧdaiǧa tap bolǧan adamdar üşın maŋyzdy.
Üşınşı – adam kapitalyn damytu jäne käsıbi kadrlardy tūraqtandyru. Qūrylys salasynda jaŋa jūmys oryndarynyŋ aşyluymen qatar, äleumettık salada da käsıbi mamandarǧa sūranys artady. Sondyqtan mamandardy daiarlau, qaita daiarlau, olardyŋ eŋbek jaǧdaiyn jaqsartu jäne käsıbi märtebesın köteru memlekettık saiasattyŋ maŋyzdy bölıgı boluy kerek.
Osy üş baǧyttyŋ özara bailanysy «Halyqtyq qūrylys» bastamasynyŋ ūzaq merzımdı äleumettık nätijelerın qamtamasyz etuge mümkındık beredı.
