قازاقستانداعى ۇلتتىق مارتەبەگە يە جالعىز ءبىلىم ورداسى – «اباي ۇلتتىق مەكتەبى» جاڭا وقۋ جىلىن بىرقاتار ماسەلەمەن باستادى. مەكتەپتىڭ باسشىلىعىنا قاتىستى جاعداي، وقۋ پروتسەسىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋى، جاڭا عيماراتتاعى ينفراقۇرىلىم ماسەلەلەرى جانە مەملەكەتتىك اۋديت قورىتىندىسى قوعام نازارىن اۋدارىپ وتىر.
مەكتەپ تۇلەكتەرى مەن قامقورشىلىق كەڭەسى ءبىلىم ورداسىنداعى احۋالعا الاڭداۋدا.
«مەكتەپتە ديرەكتور جوق»
مەكتەپتىڭ قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى، «اباي» مەكتەبىنىڭ تۇلەگى دۋلات تاستەكەي 1 قىركۇيەك كۇنى الەۋمەتتىك جەلىدەگى جازباسىندا ءبىلىم ورداسىنداعى جاعدايعا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.
«بۇل – «اباي ۇلتتىق مەكتەبى». قازاقستانداعى ۇلتتىق مارتەبەگە يە جالعىز ءبىلىم ورداسى. اباي ەسىمى بەرىلگەن قاسيەتتى قاراشاڭىراق.
بىراق بۇگىن بۇل مەكتەپتە ديرەكتور جوق. 7 شىلدەدەن بەرى باسشى تاعايىندالماعان. جاڭا وقۋ جىلى ساباق كەستەسىنسىز باستالدى. كەيبىر سىنىپتار تولىق جاساقتالمادى»، – دەپ جازدى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، وقۋشىلاردى رەزەرۆتەن قابىلداۋ دەر كەزىندە ۇيىمداستىرىلماعاندىقتان، كەيبىر بالالار باسقا مەكتەپتەرگە كەتىپ قالعان.
سونداي-اق، ول ينتەرناتتاعى تاربيەشىلەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن جانە جاڭا جاتاقحانانىڭ ءالى تولىق اياقتالماعانىن دا كوتەردى.
«جاڭا جاتاقحانا ءالى اياقتالعان جوق. شامامەن 10 ميلليارد تەڭگەگە سالىنعان جاڭا عيماراتتا دا ىستىق سۋ، اسحانا، سۋارۋ جۇيەسى، قۇجاتتاندىرۋ سياقتى شەشىلمەگەن ماسەلەلەر بار. جاڭادان وتىرعىزىلعان اعاشتاردىڭ شامامەن 80 پايىزى قۋراعان»، – دەدى مەكتەپ تۇلەگى.
تاستەكەي مەكتەپ اۋماعىنداعى مەملەكەتتىك تۋدىڭ جاعدايىنا دا نازار اۋدارعان.
«ال ۇلتتىق مەكتەپتە مەملەكەتتىك تۋدىڭ ءبىر ايعا جۋىق ۋاقىت جىرتىق كۇيدە تۇرۋى – سوزبەن ايتىپ جەتكىزگىسىز جاعداي»، – دەپ جازدى ول.
قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى بۇل ماسەلەلەردى مەكتەپكە كەلگەن مينيسترلىك وكىلدەرىنە جەتكىزگەنىن ايتتى.
سونداي-اق، ول وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆاعا بىرقاتار ساۋال جولداپ، ناقتى ناتيجە كۇتەتىنىن جەتكىزدى.
«جۇلدىز سۇلەيمەنوۆا حانىم، بىزگە داۋ ەمەس، ناقتى ناتيجە كەرەك.
قازاقستانداعى جالعىز ۇلتتىق مەكتەپ نەگە ەكى اي بويى باسشىسىز وتىر؟ نەلىكتەن بۇل مەكتەپتە ديرەكتورلار تۇراقتامايدى؟ نەلىكتەن وقۋ جىلىنىڭ العاشقى كۇنىندە قاراپايىم ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى شەشىلمەيدى؟ نەلىكتەن ۇستازدار جۇيەدەگى كەمشىلىكتىڭ زاردابىن تارتۋى كەرەك؟» دەپ جازدى تاستەكەي.
ول ەكى اپتا ىشىندە وزگەرىس بولماسا، مەكتەپ تۇلەكتەرى ءۇنسىز قالمايتىنىن دا ەسكەرتتى.
مينيسترلىك نە دەيدى؟
وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى مەكتەپكە قاتىستى جاريالانعان سىن-پىكىرلەرگە جاۋاپ بەرىپ، ماسەلەلەردىڭ ورتا ءبىلىم كوميتەتىنىڭ باقىلاۋىندا ەكەنىن مالىمدەدى.
«ەڭ الدىمەن، مەكتەپ باسشىسىز قالعان جوق. قازىرگى ۋاقىتتا ديرەكتوردىڭ مىندەتىن اتقارۋشى بەلگىلەنگەن، ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىنىڭ ۇزدىكسىزدىگى قامتاماسىز ەتىلدى»، – دەلىنگەن مينيسترلىك حابارلاماسىندا.
ۆەدومستۆونىڭ مالىمەتىنشە، مەكتەپتىڭ بۇرىنعى باسشىلىعى 2026 جىلعى مامىر-ماۋسىم ايلارىندا جۇرگىزىلگەن ىشكى مەملەكەتتىك اۋديت اياقتالعاننان كەيىن ءوز ەركىمەن قىزمەتتەن كەتكەن.
ال تۇراقتى ديرەكتوردى تاعايىنداۋدىڭ ازىرگە مۇمكىن بولماي وتىرعانىن مينيسترلىك زاڭناماداعى وزگەرىستەرمەن تۇسىندىرەدى.
«تۇراقتى ديرەكتوردى تاعايىنداۋ ماسەلەسى 2026 جىلعى 1 شىلدەدە كۇشىنە ەنگەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتى تۋرالى» جاڭا زاڭنىڭ تالاپتارىنا بايلانىستى قاراستىرىلۋدا»، – دەپ ءتۇسىندىردى مينيسترلىك.
ۆەدومستۆونىڭ ايتۋىنشا، زاڭنىڭ 89-بابىنا سايكەس مەملەكەتتىك زاڭدى تۇلعالارداعى باسقارۋشىلىق لاۋازىمدارعا قابىلداۋ تەك كونكۋرس ارقىلى جۇزەگە اسۋى ءتيىس.
«قازىرگى ۋاقىتتا ءتيىستى قاعيدالار بەكىتىلۋ راسىمىنەن وتۋدە. ولار كۇشىنە ەنگەنگە دەيىن مينيسترلىكتىڭ كونكۋرس وتكىزۋگە نەمەسە تۇراقتى ديرەكتوردى تىكەلەي تاعايىنداۋعا قۇقىقتىق نەگىزى جوق. كونكۋرستان تىس تاعايىنداۋ زاڭ تالاپتارىن بۇزادى»، – دەلىنگەن رەسمي جاۋاپتا.
مينيسترلىك ءتيىستى قاعيدالار كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن ديرەكتوردىڭ بوس لاۋازىمىنا اشىق كونكۋرس جاريالاناتىنىن مالىمدەدى.
10,8 ملرد تەڭگە: اۋديت نە انىقتادى؟
مەكتەپكە قاتىستى پىكىرتالاستىڭ ەڭ ماڭىزدى بولىگى – مەملەكەتتىك اۋديت قورىتىندىسى.
مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنشە، اۋديت 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان 2025 جىلعى 31 جەلتوقسانعا دەيىنگى كەزەڭدى قامتىعان. تەكسەرۋ ناتيجەسى 9 شىلدەدە مينيسترلىكتىڭ رەسمي رەسۋرسىندا جاريالانعان.
مينيسترلىك اۋديت بارىسىندا 10,8 ميلليارد تەڭگەدەن استام زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالعانىن حابارلادى.
«اۋديت قورىتىندىسى بويىنشا 10,8 ملرد تەڭگەدەن استام زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالدى. ونىڭ ىشىندە 10,4 ملرد تەڭگە قارجىلىق بۇزۋشىلىقتارعا جاتادى»، – دەپ مالىمدەدى وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى.
رەسمي اقپاراتقا سايكەس، 10,2 ميلليون تەڭگە بيۋدجەتكە قايتارىلۋى، ال 10,4 ميلليارد تەڭگە قالپىنا كەلتىرىلۋى ءتيىس. سونىمەن بىرگە 370,6 ميلليون تەڭگە كولەمىندە راسىمدىك بۇزۋشىلىق انىقتالعان.
مينيسترلىك اۋديت ناتيجەسى بويىنشا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن ءتورت ماتەريال جولدانعانىن حابارلادى. ودان بولەك، اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار بويىنشا 24 ايىپپۇل سالۋعا قاتىستى قۇجاتتار جىبەرىلدى. بۇل رەتتە مينيسترلىك ناقتى تۇلعالاردىڭ كىناسى ازىرگە انىقتالماعانىن اتاپ ءوتتى.
الايدا مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ ءبىرى اۋديت قورىتىندىسىنا قاتىستى مينيسترلىكپەن كەلىسپەيتىن پىكىر بىلدىرگەن.
ونىڭ ايتۋىنشا، بالانسقا تولىق وتكىزىلىپ ۇلگەرمەگەن مۇلىك سياقتى ماسەلەلەر دە اۋديت بارىسىندا زاڭ بۇزۋشىلىق رەتىندە كورسەتىلگەن بولۋى مۇمكىن.
سوندىقتان 10,8 ميلليارد تەڭگە كولەمىندەگى كورسەتكىشتىڭ قوعامعا قالاي ۇسىنىلعانى تۋرالى سۇراق تۋىنداپ وتىر.
بۇل پىكىر بويىنشا ناقتى باعا بەرۋ ءۇشىن اۋديت اكتىسىندەگى ءاربىر تارماقتى جەكە-جەكە قاراۋ قاجەت. ويتكەنى قارجىلىق، راسىمدىك جانە قالپىنا كەلتىرۋگە جاتاتىن سومالاردىڭ قۇقىقتىق تابيعاتى ءارتۇرلى بولۋى مۇمكىن.
مەكتەپ توڭىرەگىندە مينيسترلىك باسشىلىققا «وزىنە جاقىن ادامدى» تاعايىنداۋعا تىرىسىپ جاتىر دەگەن الاڭداۋشىلىق تا ايتىلدى.
الايدا قازىرگى ۋاقىتتا بۇل پىكىردى راستايتىن رەسمي دالەل جاريالانعان جوق.
مينيسترلىك، كەرىسىنشە، تۇراقتى ديرەكتوردىڭ اشىق كونكۋرس ارقىلى تاعايىندالاتىنىن مالىمدەپ وتىر.
وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، قازىرگى ۋاقىتتا مەكتەپتە بىرنەشە جاۋاپتى تۇلعا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر.
«قازىرگى ۋاقىتتا وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى جايىق شاراباسوۆ، قارجى جانە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ەلنار سابىر جانە ى. التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى گۇلشات مۇحتارحانوۆا «اباي ۇلتتىق مەكتەبىندە» جۇمىس جۇرگىزۋدە»، — دەلىنگەن حابارلامادا.
مينيسترلىك وكىلدەرى مەكتەپتەگى وقۋ پروتسەسىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋىن باقىلاۋدا ۇستاپ وتىرعانىن مالىمدەدى.
سونىمەن قاتار ۆەدومستۆو اتا-انالاردى، پەداگوگتەردى، وقۋشىلاردى جانە مەكتەپ تۇلەكتەرىن تەكسەرىلمەگەن اقپارات تاراتپاۋعا شاقىردى.
«وسىعان بايلانىستى اتا-انالاردى، پەداگوگتەردى، وقۋشىلاردى جانە مەكتەپ تۇلەكتەرىن رەسمي اقپاراتقا سۇيەنۋگە، تەكسەرىلمەگەن مالىمەتتەردى تاراتپاۋعا جانە اسىعىس قورىتىندى جاساماۋعا شاقىرامىز»، – دەدى مينيسترلىك.
