Qazırgı qoǧamdaǧy eŋ özektı mäselelerdıŋ bırı – bılım beru prosesıne qatysuşylardyŋ barlyǧyna, sonyŋ ışınde mektepte qauıpsızdıktı qamtamasyz etu bolyp tabylady.
Mektep balalardyŋ kündelıktı ömırınde maŋyzdy röl atqarady ärı oqu baǧdarlamasy olardy küizelıske tötep beruge, sondai-aq bulling pen zorlyq-zombylyqtyŋ özge de türlerımen küresuge üiretuı tiıs.
Qauıpsız mektep ortasyn qalyptastyru baǧytynda «Örken» balalardyŋ äl-auqatyn arttyru ūlttyq ǧylymi-praktikalyq instituty» KeAQ 2024 jyly bılım beru ūiymdaryndaǧy bılım aluşylardy jäbırleudıŋ (bullingtıŋ) aldyn aluǧa arnalǧan «DosbolLIKE» baǧdarlamasyn äzırledı.
«DosbolLIKE» baǧdarlamasy kelesı maqsattarǧa baǧyttalǧan:
- bılım aluşylar arasyndaǧy agressivtı mınez-qūlyqtyŋ aldyn alu;
- balalar arasyndaǧy jäne toptyq qarym-qatynasty oŋtailandyru;
- janjal kezınde bılım aluşylardyŋ konstruktivtı äreket etu daǧdylaryn qalyptastyru;
- bılım aluşylardyŋ äleumettık-emosionaldyq daǧdylaryn (tözımdılık, empatiia jäne t.b.) damytu.
Oquşylardyŋ äleumettık-emosionaldyq daǧdylaryn damytuǧa baǧyttalǧan jobalyq qyzmet baǧdarlama negızıne alynǧan. Būl mektepte zorlyq-zombylyqqa qarsy atmosfera qalyptastyrudyŋ maŋyzdy faktory bolyp tabylady. Baǧdarlamany 1-11 synyp oquşylaryna jäne kolledjderdıŋ 1-2 kurs studentterıne oqytu ūsynylady.
2025 jyldyŋ 1 qyrküiegınen bastap Qazaqstannyŋ barlyq mektepterı men kolledjderınde bullingtıŋ aldyn aluǧa arnalǧan «DosbolLIKE» baǧdarlamasy engızıldı. Būl bastama balalar men jasöspırımder arasyndaǧy bullingtı azaituǧa, sondai-aq qauıpsız jäne syilastyqqa negızdelgen bılım beru ortasyn qūruǧa baǧyttalǧan.
2025 jyldan bastap Aqmola oblysynyŋ 623 pedagogı «Bılım beru ūiymdarynda bullingtıŋ aldyn alu baǧdarlamasynyŋ ǧylymi-praktikalyq negızderı» bılım beru baǧdarlamasy boiynşa bılıktılıktı arttyru kurstarynan öttı.
Atalǧan baǧdarlamanyŋ özektılıgı bılım beru ūiymdarynyŋ täjıribesıne kämeletke tolmaǧandarǧa qatysty zorlyq-zombylyq, bulling jäne kiberbulling faktılerınıŋ ösuıne tosqauyl bolatyn tetıkter men ädıstemeler jüiesın engızudıŋ maŋyzyn aiqyndady..
Kursty aiaqtaǧannan keiın pedagogter:
bılım beru ūiymdarynda jäbırleudıŋ (bullingtıŋ) aldyn alu boiynşa pedagogterdıŋ psihologiialyq-pedagogikalyq qyzmetın retteitın normativtık-qūqyqtyq aktıler turaly jüielı bılımdı meŋgeredı;
«DosbolLIKE» baǧdarlamasynyŋ tūjyrymdamalyq jäne mazmūndy-ädıstemelık negızderın meŋgeredı;
bılım beru ūiymdarynda balalardyŋ jäbır köruıne (bullingke) qarsy ıs-qimyl boiynşa jüielı jūmys ısteu daǧdylaryn meŋgeredı;
oquşylarmen interaktivtı sabaqtar ötkızedı, bılım beru ūiymynda qolaily äleumettık-psihologiialyq ahual qalyptastyru boiynşa ata-analarmen jūmys jürgızedı.
Tek bıryŋǧai ädıstı paidalana otyryp bullingke jol berılmeitın jäne ärbır oquşynyŋ äl-auqaty basty nazarda bolatyn ortany qūruǧa bolady.
