Qūryltai deputaty, «Ädılet» partiiasynyŋ fraksiia müşesı Ainagül Baltaşeva osy aptada ötken Qūryltai otyrysynda pedagog-assistentterdıŋ eŋbek jüktemesı men jūmys uaqytyn esepteu tärtıbın naqtylau mäselesın köterdı.
Turkystan.kz saitynyŋ aituynşa, deputat mamandardyŋ aptalyq normativtık oqu jüktemesın 16 saǧat kölemınde bekıtu mümkındıgın qarastyryp, olardyŋ özge käsıbi mındetterıne jūmsaityn uaqytyn esepteu tärtıbın naqtylau qajet ekenın mälımdedı.
«Pedagog-assistent – balanyŋ janynda jai ǧana jüretın qyzmetker emes. Ol erekşe balanyŋ bılım aluyna, äleumettık ortaǧa beiımdeluıne, özıne degen senımın qalyptastyruyna jäne derbestık daǧdylaryn damytuyna käsıbi qoldau körsetetın maman. Alaida bügıngı taŋda pedagog-assistentterdıŋ eŋbek jüktemesı men eŋbekaqysyn normativtık retteu mäselesı tolyq şeşımın tappai otyr», – deidı deputat.
Ainagül Baltaşeva osyǧan bailanysty Oqu-aǧartu ministrlıgıne üş ūsynys joldady. Bırınşısı – pedagog-assistentterdıŋ aptalyq normativtık oqu jüktemesın 16 saǧat kölemınde belgıleudı, ony zaŋnamalyq tūrǧydan bekıtudı jäne qarjylyq negızdeme äzırleud. Ekınşısı – Balany süiemeldeu uaqyty men özge de käsıbi mındetterge jūmsalatyn jūmys uaqytyn naqty ajyratyp, esepke alu tärtıbın belgıleudı. Üşınşısı – pedagog-assistentterdıŋ eŋbek jüktemesı men eŋbekaqysyn esepteudıŋ respublika boiynşa bıryŋǧai tärtıbın engızu.
Resmi derekterge süiensek, 2025-2026 oqu jylynyŋ basynda elımızde erekşe bılım beru qajettılıkterı bar 237 myŋnan astam bala tırkelgen. Onyŋ 70 myŋy – bala mektepke deiıngı jastaǧy, al – 165 myŋy bala mektep jasyndaǧy balalar. Mektep jasyndaǧy 165 myŋ balanyŋ 73%-y jalpy bılım beretın mektepterde, taǧy 17 myŋy arnaiy mektepterde oqidy.
Balalarmen 11 336 arnaiy pedagog, 6,5 myŋǧa juyq pedagog-assistent jäne 250 jeke kömekşı jūmys ısteidı. Degenmen, ministrlık öŋırlerde 3 500-den astam arnaiy pedagog jetıspeitının rastaidy. Būl mäsele, äsırese, ırı qalalar men halyq tyǧyz ornalasqan öŋırlerde özektı.
Erekşe bala tärbielep, pedagog-asistenttıŋ qoldauyn körıp otyrǧan ana Marjan Bakievanyŋ pıkırınşe, pedagog-assistent – jai maman emes, balalarǧa ärı ūstaz, ärı tuǧan anasyndai qamqorlyq tanytady. Marjan jauapkerşılıgı mol jūmysty eskere otyryp, pedagog-assistentterdıŋ eŋbegı laiyq baǧalanyp, jalaqysy men käsıbi bedelı arta tüsse deidı.
«Pedagog-assistenttıŋ naqty qanşa jalaqy alatynyn bılmeimın. Alaida alatyn eŋbekaqysy atqaratyn jūmysyna mülde sai kelmeitının jaqsy tüsınemın. Öitkenı būl mamandyq ülken emosiialyq jäne fizikalyq küştı talap etıp qana qoimai, balanyŋ ömırı men densaulyǧyna jauapkerşılık jükteidı. Psihikalyq damuynda erekşelıkterı bar balalar ainalasyndaǧy qauıp-qaterdı ärdaiym tüsıne bermeidı. Mysaly, baspaldaqtan qūlap ketuı nemese mektepten qaşyp şyǧuǧa äreket jasauy mümkın. Osyndai orasan jükteme, joǧary jauapkerşılık, tömen jalaqy jäne keibır ata-analardyŋ pedagogke şekten tys talap qoiuy mamannyŋ käsıbi qajuyna äkeluı mümkın dep oilaimyn.
Men osyndai kürdelı ärı bırneşe mındettı qatar atqaratyn mamandardyŋ eŋbegı laiyq baǧalanyp, tiıstı jalaqy alǧanyn qalaimyn. Pedagog-assistent mamandyǧynyŋ bedelı joǧary bolyp, mamandardyŋ bılıktılıgın tūraqty arttyruǧa mümkındık berıluı kerek. Sonda barlyǧy ūtady: pedagog-assistentter käsıbi bılımın jetıldıruge ūmtylady, al ata-analar balalaryna bılıktı maman qaraitynyna senımdı bolyp, köŋılı tynyş bolady», – deidı ol.
Astanadaǧy Ybyrai Altynsarin atyndaǧy № 83 mektep-gimnaziiasynyŋ inkliuzivtı bılım beru jönındegı menedjerı Güljahan Jahinanyŋ aituynşa, pedagog-assistenttıŋ qyzmetı köpşılık oilaǧandai, balanyŋ janynda otyryp, ony baqylaumen ǧana şektelmeidı.
Mamannyŋ paiymynşa, inkliuzivtı bılım berudıŋ sapasy balaǧa jasalǧan jaǧdaiǧa ǧana emes, onymen jūmys ısteitın mamannyŋ käsıbi daiyndyǧy men eŋbek jaǧdaiyna da bailanysty. Osy rette Güljahan Qanatqyzy şeşımın tabuǧa tiıs bırneşe maŋyzdy mäselenı atap öttı.
«Bırınşıden, pedagog-assistentterdıŋ eŋbekaqysyn köterıp, äleumettık qoldauyn küşeitu qajet. Sebebı būl mamandar erekşe bılım beru qajettılıkterı bar balalarmen kündelıktı jūmys ıstep, ülken jauapkerşılık atqarady. Olardyŋ eŋbegı laiyqty baǧalanuǧa tiıs.
Ekınşıden, pedagog-assistentterdıŋ mındetterı men qūqyqtaryn naqty aiqyndau kerek. Pedagog-assistenttıŋ qyzmetı tek balanyŋ janynda otyrumen şektelmeidı. Ol balanyŋ oqu üderısıne qatysuyna, synypqa beiımdeluıne, qarym-qatynas jasauyna jäne derbestıgın damytuyna kömektesedı. Sondyqtan mekteptegı basqa mamandarmen bırlesken jūmystyŋ naqty tärtıbı belgılenuı qajet.
Üşınşıden, käsıbi daiarlyq pen ädıstemelık qoldaudy küşeitu qajet. Pedagog-assistentterge tūraqty bılıktılıktı arttyru kurstary, täjıribe almasu alaŋdary, zamanaui ädıstemelık qūraldar jäne psihologter men arnaiy pedagogterdıŋ qoldauy qajet», – deidı Güljahan Qanatqyzy.
