Qazaq dramaturgiiasynda adamnyŋ jan düniesın, otbasy qūndylyǧyn, äiel taǧdyryn tereŋ surettegen şyǧarmalardyŋ bırı – Dulat İsabekovtıŋ «Gauhartas» dramasy.
Astana qalasy äkımdıgınıŋ Muzykalyq jas körermen teatrynyŋ repertuaryndaǧy būl şyǧarmada qazaq auylynyŋ tynys-tırşılıgı, ūlttyq mınez, adamgerşılık mäselelerı men äiel janynyŋ näzık bolmysy keŋınen körınıs tabady. Dramadaǧy eŋ şoqtyǧy biık keiıpkerdıŋ bırı – Saltanat beinesı. Būl obrazdy sahnada somdap jürgen aktrisa Güldana Äbdısadyq keiıpkerdıŋ ışkı älemın tereŋ aşyp, körermen jüregıne äserlı jetkıze bıledı. Saltanat – qazaq qyzyna tän ibalyqtyŋ, meiırımnıŋ, sabyr men adaldyqtyŋ simvoly. Ol jaŋa tüsken kelın retınde böten äuletke ülken ümıtpen keledı. Onyŋ jüregı mahabbatqa, baqytqa toly. Alaida taǧdyr oǧan oŋai jol ūsynbaidy. Küieuı Tastannyŋ qataldyǧy, sezımın aşyp jetkıze almauy Saltanattyŋ näzık janyn jaralaidy. Bıraq soǧan qaramastan Saltanat otbasyn saqtauǧa, ainalasyna jylulyq syilauǧa tyrysady. Keiıpkerdıŋ ūlylyǧy da osynda. Ol qiyndyqqa moiymai, adamdyq qasietın joǧaltpaidy.
Güldana Äbdısadyq Saltanat rölın sahnada erekşe şynaiylyqpen beineleidı. Aktrisanyŋ oiynynda äsıre jasandylyq joq. Onyŋ är qimylynan, janarynan, dauys yrǧaǧynan Saltanattyŋ ışkı mūŋy men näzık sezımı baiqalyp tūrady. Äsırese, keiıpkerdıŋ ünsız qalǧan sätterındegı psihologiialyq tolǧanysty aktrisa öte tabiǧi jetkızedı. Būl – ülken akterlık şeberlıktıŋ belgısı.
Saltanattyŋ basty erekşelıgı – onyŋ tözımı men ruhani tazalyǧy. Ol Tastannyŋ salqyn mınezıne qaramastan, öz mahabbatyna adal bolady. Küieuınıŋ qataldyǧyna qarsy aşumen emes, sabyrmen jauap beredı. Osy arqyly Saltanat qazaq äielınıŋ danalyǧyn tanytady. Güldana Äbdısadyq osy mınezdı sahnada tereŋ aşa otyryp, körermenge keiıpkerdıŋ jan azabyn da, ümıtın de sezındıre alady.
Dramadaǧy Saltanat beinesı tek bır adamnyŋ taǧdyry emes, tūtas qazaq äielderınıŋ jiyntyq obrazy ıspettı. Ol – otbasynyŋ berekesın saqtauşy, meiırımnıŋ iesı, mahabbatqa adal jan. Bıraq şyǧarmanyŋ tragediiasy – däl osyndai taza jürektı adamnyŋ tüsınbeuşılık qūrbany boluynda. Saltanattyŋ qaiǧysy körermendı tolǧandyrmai qoimaidy. Onyŋ taǧdyry arqyly dramaturg adamdar arasyndaǧy ruhani jaqyndyqtyŋ maŋyzyn körsetedı.
Aktrisanyŋ sahnalyq plastikasy men söileu mänerı de röl tabiǧatyna sai. Güldana Äbdısadyq Saltanattyŋ auyl qyzyna tän qarapaiymdylyǧyn saqtai otyryp, keiıpkerdıŋ ışkı mädenietın, näzık bolmysyn aiqyn körsetedı. Äsırese Qaiyrkenmen aradaǧy dialogtarda onyŋ ünındegı mūŋ men ümıt qatar sezılıp tūrady. Būl körınıster körermenge erekşe äser beredı.
Saltanat – älsız adam emes. Kerısınşe, ol – ruhani myqty tūlǧa. Onyŋ küşı – meiırımınde, adaldyǧynda, sabyrynda. Keiıpkerdıŋ jan düniesındegı qaişylyqtar men küizelısterdı aktrisa tereŋ psihologiialyq taldau arqyly jetkızedı. Sondyqtan körermen Saltanatqa janaşyrlyqpen qarap qana qoimai, onyŋ jan düniesın tüsınuge ūmtylady.
Dulat İsabekov «Gauhartas» dramasy arqyly adam boiyndaǧy qatygezdık pen meiırımdı, ünsızdık pen mahabbatty qatar suretteidı. Al Saltanat – sol meiırımnıŋ şyraǧy. Būl beine bügıngı künı de özektılıgın joǧaltqan joq. Sebebı adam jüregındegı saǧynyş, mahabbat, tüsınıstık sekıldı sezımder mäŋgılık taqyryp bolyp qala beredı.
Qoryta aitqanda, Güldana Äbdısadyq somdaǧan Saltanat beinesı – sahnadaǧy näzıktık pen tereŋ dramatizmnıŋ üilesımı. Aktrisa keiıpkerdıŋ ışkı jan älemın şynaiy aşyp, körermenge äserlı obraz ūsynady. Saltanattyŋ taǧdyry arqyly adamgerşılık, mahabbat, tözım sekıldı asyl qasietter därıpteledı. Būl keiıpker qazaq teatr önerındegı taǧylymy mol, körkem beinelerdıŋ bırı bolyp qala beredı.
Bahtiiar Tūrsyn
Teatrtanuşy
